پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧٩ - شرح و تفسير صفات مؤمنان راستين
و از سوى ديگر شوق لقاء اللَّه در پرتو اعمال صالح به آنها آرامش مىدهد.
اين سخن را با دو حديث درباره حزن و همت پايان مىدهيم.
رسول خدا صلى الله عليه و آله در حديثى به اباذر مىفرمايد:
«مَا عُبِدَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عَلَى مِثْلِ طُولِ الْحُزْن؛
به مانند طول حزن، كسى خداى متعال را پرستش نكرده است.
(اندوه در برابر مسئوليتها آن هم اندوهى كه در درون دل است نه در چهره)». [١]
اميرمؤمنان عليه السلام درباره علوّ همت مىفرمايد:
«مَنْ شَرَفَتْ هِمَّتُهُ عَظُمَتْ قِيْمَتُهُ؛
كسى كه همت والا دارد، ارزش او بسيار است». [٢]
سپس در نهمين و دهمين وصف مىفرمايد: «سكوتش بسيار و تمام وقتش مشغول است»؛
(كَثِيرٌ صَمْتُهُ، مَشْغُولٌ وَقْتُهُ)
. اشاره به اينكه از فضول كلام و سخنان غير ضرورى پرهيز مىكند و چيزى از اوقات او به هدر نمىرود و هميشه مشغول به كار مثبتى است. اين دو وصف با هم رابطه دارند؛ زيرا كسى كه مشغول پرگويى است وقت خود را در اين امر بيهوده تلف مىكند و به كارهاى اساسى و لازم نمىرسد. به عكس، آنها كه كثيرالسكوتند وقت كافى براى انجام وظايف مهم خويش دارند.
درباره اهميت سكوت و نقش فوق العاده آن در تهذيب نفس و مبارزه با وسوسههاى شيطان و اينكه بايد در چه مواردى سكوت كرد و در چه مواردى سخن گفت، در بحثهاى گذشته بسيار سخن گفتهايم (ذيل گفتار حكيمانه ١٨٢ و يكى از فقرات حكمت ٢٨٩) ولى در اين زمينه هرچه گفته شود كم است، زيرا قسمت مهمى از گناهان كبيره با زبان انجام مىشود؛ بعضى از علماى اخلاق تعداد آن را بيست گناه شمردهاند و ما در كتاب اخلاق در قرآن، ده مورد ديگر را يافته و بر آن افزودهايم كه شرح آن در ذيل حكمت ٣٤٩ إنشاءاللَّه خواهد آمد.
[١]. بحارالانوار، ج ٧٤، ص ٨١، ح ٣
[٢]. غررالحكم، ح ١٠٢٧٨