پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧٨ - شرح و تفسير صفات مؤمنان راستين

در روايت پرمعنايى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«ما ذِئْبانِ ضارِيانِ أُرْسِلا في زَريبَةِ غَنَمٍ بِأَكْثَرَ فَساداً فيها مِنْ حُبّ الْجاهِ وَالْمالِ فِي دِينِ الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ؛

دو گرگ خونخوار كه آن‌ها را در آغل گوسفندان بفرستند فساد و تباهى آن بيش از علاقه افراطى به مال و جاه طلبى در دين مرد مسلمان نيست». [١]

همين معنا در كتاب‌ كافى‌ از امام باقر و امام صادق عليهما السلام با تفاوت مختصرى آمده است. امام باقر عليه السلام مى‌فرمايد:

«مَا ذِئْبَانِ ضَارِيَانِ فِي غَنَمٍ لَيْسَ لَهَا رَاعٍ هَذَا فِي أَوَّلِهَا وَهَذَا فِي آخِرِهَا بِأَسْرَعَ فِيهَا مِنْ حُبِّ الْمَالِ وَالشَّرَفِ فِي دِينِ الْمُؤْمِنِ؛

دو گرگ خونخوار كه در گله گوسفندى كه شبان نداشته باشد رها شوند يكى در آغاز گله و ديگرى در آخر گله، فسادشان بيش از حب مال و جاه در دين انسان مؤمن نيست. (بلكه خطرناك‌تر است)». [٢]

آن‌گاه در هفتمين و هشتمين وصف مى‌فرمايد: «اندوهش طولانى و همتش بلند است»؛

(طَوِيلٌ غَمُّهُ، بَعِيدٌ هَمُّهُ)

. اندوهش براى خطاهايى كه از او سر زده و آتش دوزخ كه ممكن است دامن او را بگيرد، و همّت والايش در مسير تحصيل رضاى خدا و اسباب ورود در بهشت است و اين دو وصف كه در واقع يكى جنبه منفى دارد و ديگرى مثبت، تشكيل دهنده همان تعادل خوف و رجاست كه از شرايط اصلى ايمان محسوب مى‌شود.

شبيه اين معنا در صفات پرهيزكاران در خطبه ١٩٣ (خطبه معروف به همّام) نيز آمده است. در يك جا مى‌فرمايد: «قُلُوبُهُمْ مَحْزُونَةٌ» و در جاى ديگر مى‌افزايد:

«لا يَرْضَوْنَ مِنْ أعْمالِهِمُ الْقَلِيلَ»

. آرى! آن‌ها از يك‌سو اندوه كيفر و عذاب در برابر خطاها قلبشان را مى‌فشارد

[١]. مجموعه ورام، ج ١، ص ٢٥٦

[٢]. كافى، ج ٢، ص ٣١٥، ح ٢