پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩٠ - نكته فقر و غنا

ولى از سوى ديگر آيات و رواياتى در مذمّت غنا به چشم مى‌خورد كه آن را مايه طغيان مى‌شمرد. «كَلَّا إِنَّ الْإِنسَانَ لَيَطْغَى* أَنْ رَّآهُ اسْتَغْنَى» [١] و در همين كلمات قصار (حكمت ٥٨) خوانديم:

«الْمَالُ مَادَّةُ الشَّهَوَاتِ؛

مال، ماده اصلى همه شهوت‌هاست».

نيز قرآن مجيد، اموال و اولاد را فتنه و (وسيله آزمايش) شمرده است و مى‌فرمايد: «أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ». [٢] و حديث‌

«الْفَقْرُ فَخْرِي وَ بِهِ أَفْتَخِرُ»

كه از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده معروف و مشهور است. [٣] در حديث قدسى خطاب به موسى عليه السلام كه كلينى رحمه الله در كافى‌ نقل كرده است چنين مى‌خوانيم:

«يا موسى! إذا رَأَيْتَ الفَقْرَ مُقبِلًا فَقُلْ مَرْحباً بِشِعارِ الصّالِحينَ وَاذا رَأَيْتَ الْغِنى مُقْبِلًا فَقُلْ: ذَنْبٌ عُجِّلَتْ عُقُوبَتُهُ؛

اى موسى! هنگامى كه ديدى فقر روى آورده بگو اى شعار صالحين خوش آمدى و هنگامى كه ببينى غنا روى آورده بگو لابد گناهى از من سرزده كه مجازاتش به سرعت فرا رسيده است». [٤]

حقيقت اين است كه هم غنا مى‌تواند خوب يا بد باشد و هم فقر، هركدام در مرحله‌اى وضع خاصى به خود مى‌گيرد.

اگر غنا سبب بى‌نيازى و آمادگى براى انجام كارهاى خير و اجراى عدالت و پيشرفت اهداف الهى گردد، بهترين وسيله است و اگر سبب طغيان و فساد در ارض و دنياپرستى و هوس‌بازى و بى‌خبرى از خدا و غفلت از آخرت گردد بدترين وسيله است. به عكس، فقر هرگاه به معناى ساده زيستن، بى‌اعتنايى به دنيا و ترك وابستگى‌ها و قناعت به كفاف و عفاف باشد بهترين افتخار است. اما اگر سبب وابستگى به اين و آن و آلودگى به انواع گناهان و سوءظن به خدا و دور

[١]. علق، آيه ٦ و ٧

[٢]. انفال، آيه ٢٨

[٣]. بحارالانوار، ج ٦٩، ص ٣٠

[٤]. كافى، ج ٢، ص ٢٦٣، ح ١٢