پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٩ - شرح و تفسير راه دفع شرّ

خوبى مشكل حل مى‌شود اصل اساسى همان است؛ ولى آن‌جا كه دشمن خيره‌سر از عفو و گذشت سوء استفاده مى‌كند و بر خيره‌سرى خود مى‌افزايد دستور، مقابله به مثل است نه عفو و گذشت و پاسخ دادن بدى با نيكى.

به همين دليل در ذيل آيه قصاص دستور عفو آمده است تا شدت عمل در برابر جنايت‌كاران با عفو و گذشت اسلامى آميخته شود و معجون مناسبى براى هر دو گروه (گروه خطاكارِ پشيمان و گروه خطاكارِ لجوج) فراهم گردد، مى‌فرمايد: «فَمَنْ عُفِىَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَىْ‌ءٌ فَاتِّبَاعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَأَدَاءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسَانٍ ذَلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ»؛ پس اگر كسى از سوى برادر (دينى) خود، چيزى به او بخشيده شود، (و حكم قصاص او، تبديل به خون‌بها گردد،) بايد از راه پسنديده پيروى كند. (و صاحب خون، حال پرداخت كننده ديه را در نظر بگيرد). و او (قاتل) نيز، به نيكى ديه را (به ولى مقتول) بپردازد؛ (و در آن، مسامحه نكند). اين، تخفيف و رحمتى است از ناحيه پروردگار شما! و كسى كه بعد از آن، تجاوز كند عذاب دردناكى خواهد داشت». [١]

اين نكته نيز قابل توجه است كه تعبير به «شر» در مورد مجازات، به معناى شر ظاهرى است؛ قصاص، ظاهراً شر است؛ ولى در باطن خير محض مى‌باشد، چنان‌كه مقابله به مثل در مقابل دشمنان لجوج و خيره‌سر، خير است.

[١]. بقره، آيه ١٧٨