پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٨ - شرح و تفسير راه دفع شرّ

در يك جا مى‌فرمايد:

«الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ وَالْحُرُماتُ قِصاصٌ فَمَنِ اعْتَدى‌ عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى‌ عَلَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقينَ؛

ماهِ حرام، در برابر ماهِ حرام! (اگر دشمنان، احترام آن را شكستند و در آن با شما جنگيدند، شما نيز حق داريد مقابله به مثل كنيد). و تمام حرام‌ها، (قابلِ) قصاص است و (به‌طور كلّى) هركس به شما تجاوز كرد، همانند آن بر او تعدّى كنيد! و از خدا بپرهيزيد (و زياده‌روى ننماييد!) و بدانيد خدا با پرهيزكاران است!». [١]

نيز در جاى ديگر آمده است: «وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَايُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ»؛ و در راه خدا، با كسانى كه با شما مى‌جنگند، نبرد كنيد! و از حدّ تجاوز نكنيد، كه خدا تعدّى‌كنندگان را دوست نمى‌دارد!». [٢]

باز مى‌فرمايد: «وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ»؛ و (به هنگام نبرد) با مشركان، دسته جمعى پيكار كنيد، همان‌گونه كه آن‌ها دسته جمعى با شما پيكار مى‌كنند؛ و بدانيد خداوند با پرهيزكاران است!». [٣]

ازاين‌رو در مقابل اين دستورات جنگى، دستور صلح را چنين صادر مى‌كند:

«وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ»؛ و اگر تمايل به صلح نشان دهند، تو نيز از در صلح درآى و بر خدا توكّل كن». [٤]

از آنچه در بالا آمد روشن مى‌شود هيچ‌گونه تضادى در ميان اين دستور و دستورات مربوط به عفو و گذشت و حلم و مدارا و پاسخ گفتن سيئه با حسنه كه در قرآن مجيد و روايات اسلامى آمده وجود ندارد و هركدام اصل و قانونى است براى محدوده‌اى خاص؛ آن‌جا كه با عفو و گذشت و جبران بدى به‌وسيله‌

[١]. بقره، آيه ١٩٤

[٢]. بقره، آيه ١٩٠

[٣]. توبه، آيه ٣٦

[٤]. انفال، آيه ٦١