پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣٥ - شرح و تفسير از نشانههاى اصلى ايمان

البته ممكن است كلام امام عليه السلام شامل هر دو باشد؛ هم پاداش‌هاى مادّى و هم پاداش‌هاى معنوى؛ ولى منحصر ساختن آن به پاداش‌هاى معنوى، افزون بر اين‌كه با اطلاق كلام امام عليه السلام ناسازگار است، با حديثى كه در شأن ورود اين سخن شريف در بالا آمد نيز سازگار نيست، بنابراين چه بهتر كه ما معناى كلام امام عليه السلام را محدود به يك جنبه نكنيم و معتقد باشيم كه هم جنبه‌هاى مادى را شامل مى‌شود و هم جنبه‌هاى معنوى را.

از جمله قرائنى كه شهادت مى‌دهد مفهوم كلام امام عليه السلام اختصاص به جنبه‌هاى معنوى ندارد حديثى است كه از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده و نويسنده كتاب مصادر، كلام اميرمؤمنان عليه السلام را مأخوذ از آن مى‌داند. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله طبق اين حديث مى‌فرمايد:

«مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ أَتْقَى النَّاسِ فَلْيَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ أَغْنَى النَّاسِ فَلْيَكُنْ بِمَا عِنْدَ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ أَوْثَقَ مِنْهُ بِمَا فِي يَدِهِ؛

كسى كه دوست دارد پرهيزكارترين مردم باشد توكل بر خدا كند و كسى كه دوست دارد غنى‌ترين مردم باشد، به آنچه نزد خداى متعال است مطمئن‌تر باشد نسبت به آنچه در دست خودش است». [١]

آيه شريفه‌اى كه آورديم- كه هم وعده آمرزش مى‌دهد و هم وعده فضل- نيز تأييد مى‌كند كه كلام امام عليه السلام از نظر جهات مادى و معنوى مفهوم عامى دارد.

گفتنى است كه «ما» ى موصوله در جمله «بما فى يده» مفهوم وسيعى دارد فقط شامل اموال نيست، بلكه هرگونه امكانات از نظر مقام و موقعيت اجتماعى و قوت و قدرت را دربر مى‌گيرد و اعلام مى‌دارد كه آنچه در دست داريم از اموال و ثروت‌ها و مقام‌ها و قدرت‌ها، نبايد بيش از آنچه نزد خداست مورد علاقه و اعتماد باشد. اگر از آن‌ها در راه خدا بگذريد، خداوند بهتر و خوب‌تر از آن را فراهم خواهد ساخت.

[١]. من لا يحضره الفقيه، ج ٢، ص ٤٠٠، ح ٥٨٥٨؛ بحارالانوار، ج ٦٨، ص ١٣٨، ح ٢٢