پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٨ - شرح و تفسير فاصله ميان مشرق و مغرب چقدر است؟
چقدر است؟ امام عليه السلام فرمود: بهاندازه دوران فلك. عرض كرد: مسافت دوران فلك چه اندازه است؟ امام عليه السلام فرمود: بهاندازه حركت خورشيد در يك روز.
عرض كرد: راست گفتى ...». [١]
حقيقت اين است كه گاه بعضى افراد سؤالاتى مىكنند كه پاسخ آن جنبه فنى دارد و فراتر از عقل و فهم سؤالكننده است و زمانى جوابهاى فراوانى دارد كه هيچيك از آنها براى پرسشكننده قابل درك نيست. در اينجا گوينده فصيح و بليغ به جواب اجمالى قناعت مىكند؛ جوابى شفاف كه شنونده را قانع سازد و نياز به پيچوخمهاى علمى نداشته باشد. در مورد كلام حكيمانه بالا نيز همين مطلب صادق است، زيرا مسافت ميان مشرق و مغرب معانى مختلفى دارد: گاه شرق و غرب محلى است كه انسان در آن زندگى مىكند و گاه شرق و غرب كره زمين است و گاه شرق و غرب محل خورشيد است. هر يك از اينها پاسخ خاص خود را دارد.
ممكن است مشرق و مغرب محلى كه ما در آن زندگى مىكنيم بهاندازه پنجاه كيلومتر باشد و همچنين شايد مشرق و مغرب كره زمين (در خط استوا) مراد باشد كه حدود بيست هزار كيلومتر است، زيرا كمربند زمين در خط استوا حدود چهل هزار كيلومتر است (و در جاهاى ديگر كمتر)، همچنين اگر جايگاه خورشيد را به هنگام طلوع آفتاب نسبت به كره زمين بسنجيم فاصله ما با آن صد و پنجاه ميليون كيلومتر است و جايگاه آن به هنگام غروب نيز به همين اندازه است، بنابراين شرح اين مطالب براى سائل در آن زمان و در آن مجلس عمومى قابل فهم و درك نبود. آنچه قابل فهم و درك بود همان كلام حكيمانه امام عليه السلام است كه فرمود: اين فاصله بهاندازه مسير خورشيد در يك روز است كه مىتواند بيشتر ناظر به شرق و غرب كره زمين باشد كه همان فاصله صد و هشتاد درجه
[١]. بحارالانوار، ج ٥٤، ص ٣٣٦، ح ٢٧