پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٩ - نكته بلاى «تسويف»

يعنى انسان به اشتباهات و خطاهاى خود واقف مى‌شود؛ ولى پيوسته امروز و فردا مى‌كند تا فرصت‌ها مى‌گذرند. يا اسباب اطاعت فراهم است؛ ولى در استفاده از آن تأخير مى‌اندازد تا فرصت‌ها از دست مى‌روند.

امام باقر عليه السلام مى‌فرمايد:

«إِيَّاكَ وَالتَّسْوِيفَ فَإِنَّهُ بَحْرٌ يَغْرَقُ فِيهِ الْهَلْكَى؛

از تسويف بپرهيز كه دريايى است كه گروه (زيادى) در آن غرق مى‌شوند». [١]

اميرمؤمنان على عليه السلام- طبق روايتى كه علامه مجلسى رحمه الله در بحارالانوار آورده است- درباره گروهى از غافلان مى‌فرمايد:

«الشَّيْطَانُ مُوَكَّلٌ بِهِ يُزَيِّنُ لَهُ الْمَعْصِيَةَ لِيَرْكَبَهَا وَيُمَنِّيهِ التَّوْبَةَ لِيُسَوِّفَهَا؛

شيطان بر او مسلّط شده، معصيت را در نظرش جلوه مى‌دهد تا مرتكب شود و توبه را با آرزوها به تأخير مى‌اندازد». [٢]

قرآن مجيد در سوره «نساء» در مورد وسوسه‌هاى شيطان نسبت به گنهكاران مى‌گويد: «يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُوراً»؛ شيطان به آن‌ها وعده‌ها (ى دروغين) مى‌دهد و به آرزوها سرگرم مى‌سازد در حالى كه جز فريب و نيرنگ، به آن‌ها وعده نمى‌دهد. (و همين امر سبب مى‌شود آن‌ها توبه و بازگشت به سوى خدا را تاخير بيندازند)». [٣]

در جاى ديگر از همين سوره مى‌فرمايد: «وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمْ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّى تُبْتُ الْآنَ»؛ توبه براى كسانى نيست كه كارهاى بد را انجام مى‌دهند، و هنگامى كه مرگ يكى از آن‌ها فرا مى‌رسد مى‌گويد: الان توبه كردم!». [٤]

اين همان تسويفى است كه از هواى نفس و وسوسه‌هاى شيطان سرچشمه مى‌گيرد و پيوسته انسان را وادار به تاخير توبه مى‌كند تا مرگ او فرا رسد

[١]. بحارالانوار، ج ٧٥، ص ١٦٤، ح ١

[٢]. همان، ج ٨٨، ص ٣٣٧، ح ٢٠

[٣]. نساء، آيه ١٢٠

[٤]. نساء، آيه ١٨