پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٨ - شرح و تفسير از حرص خود بكاه و به سهم خود قانع باش
حكيم بيان شده، اين كلام با لوح محفوظ و كتاب علم الهى تناسب دارد كه در آنجا همه مقدرات ثبت است.
علامه مجلسى رحمه الله در بحارالانوار در باب «القلم و اللوح المحفوظ» نيز رواياتى را نقل مىكند كه «ذكر حكيم» در آنها بهطور واضح به لوح محفوظ تفسير شده است. [١]
بنابراين نبايد ترديد كرد كه منظور از «ذكر حكيم» در اينجا قرآن مجيد نيست بلكه همان لوح محفوظ است كه گاهى به عنوان علم الهى تفسير مىشود.
سپس امام عليه السلام به نتيجه اين اقتصاد اشاره كرده، مىفرمايد: «كسى كه از اين حقيقت آگاه باشد و به آن عمل كند آسايش و راحتى و منفعتش از همه كس بيشتر است و آن كس كه آن را ترك گويد ودر آن شك و ترديد كند از همه مردم گرفتارتر و زيانكارتر است»؛
(وَالْعَارِفُ لِهذَا الْعَامِلُ بِهِ، أَعْظَمُ النَّاسِ رَاحَةً فِي مَنْفَعَةٍ، وَالتَّارِكُ لَهُ الشَّاكُّ فِيهِ أَعْظَمُ النَّاسِ شُغُلًا فِي مَضَرَّةٍ)
. نتيجهگيرى امام عليه السلام كاملًا روشن و منطقى است؛ افراد حريص كه دائماً براى رسيدن به آنچه برايشان مقدّر نشده دست و پا مىزنند، پيوسته در زحمتند و روحشان در عذاب و جسمشان خسته و ناتوان است، و به عكس، آنهايى كه به مقدرات الهى قانع هستند، نه حرص و آز بر آنها غلبه مىكند و نه پيوسته در تلاش و عذاب و زيادهخواهى هستند.
بارها گفتهايم اينگونه تعبيرات كه در آيات قرآنى و روايات در مورد تقدير روزى وارد شده، مفهومش اين نيست كه از تلاش و كوشش براى پيشرفت اقتصادى و تأمين زندگى آبرومندانه دست بكشيم، زيرا آن يك وظيفه واجب است كه در روايات اسلامى نيز بر آن تأكيد و حتى همرديف جهاد فى سبيلاللَّه شمرده شده است، همانگونه كه در حديث معروف معتبرى از امام صادق عليه السلام
[١]. بحارالانوار، ج ٥٤، ص ٣٧٢، ح ١٧ و ١٩