اين مورد (قُحْمَة الاعراب) تفسير ديگرى نيز ذكر شده و آن اين است كه خشكسالى، روستاييان را از سرزمين خود بيرون فرستاده و هنگامى كه بيابان خشك شود آن‌ها را نيازمند مى‌كند كه به مناطق سبز و آباد بروند»؛

(يُريدُ بِالْقُحْمِ الْمَهالِكَ، لِأَنَّها تُقْحِمُ أَصْحابَها فِي الْمَهالِكِ وَالْمَتالِفِ فِي الْأكْثَرِ. وَمِنْ ذلِكَ قُحْمَةُ الْأعْرابِ، وَهُوَ أنْ تُصيبَهُمُ السَّنَةُ فَتَتَعَرَّقَ أَمْوالَهُمْ فَذلِكَ تَقَحُّمُها فِيهِمْ. وَقيلَ فِيهِ وَجْهٌ آخَرٌ: وَهُوَ أنَّها تُقْحِمُهُمْ بِلادَ الرّيفِ، أَيْ تُحْوِجُهُمْ إلى‌ دُخُولِ الْحَضَرِ عِنْدَ مُحُولِ الْبَدْوِ)

. البته سيّد رضى رحمه الله چون در جست‌وجوى جنبه‌هاى فصاحت و بلاغت كلام امام عليه السلام است روى واژه‌هاى پرمعناى خاص تكيه مى‌كند و به تفسير آن‌ها مى‌پردازد بى‌آن‌كه صدر و ذيل كلام امام عليه السلام را ذكر كند.

ولى قطع نظر از آنچه درباره تفسير واژه «قُحَم» در كلام امام عليه السلام آمد با توجه به شأن ورود اين سخن در كلام امام عليه السلام، نكته مهمى روشن مى‌شود و آن اين‌كه امام عليه السلام هشدار مى‌دهد كه به خصومت‌ها دامن نزنند، زيرا گاه خصومتى جزئى تبديل به جنگى تمام عيار مى‌شود ونفوس واموال زيادى را از ميان مى‌برد و چه بهتر كه خصومت را در هرجا پيدا شد، هرچه زودتر پايان دهند و به فراموشى بسپارند تا از مهالك و به تعبير امام عليه السلام از «قُحَم» آن نجات و رهايى يابند.

واژه «قُحَم» از ماده «قَحْم» (بر وزن فهم) در اصل به معناى ورود در كارهاى سخت و خطرناك است. ازاين‌رو هنگامى كه اسب، سوار خود را به محلّ خطرناكى مى‌برد تعبير به «قَحَّمَ الفَرَسُ فارِسَهُ» مى‌كنند و كلام امام عليه السلام نيز اشاره به همين معناست و گاه اقتحام به معناى ورود به كارها بدون فكر و مطالعه قبلى به‌كار مى‌رود. آيه شريفه‌ «فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ»؛ اين انسان ناسپاس از گردنه بزرگ بالا نرفت» [١] نيز اشاره به اين است كه «اقتحام» به معناى ورود به كارهاى دشوار است.

[١]. بلد، آيه ١١