پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٥٢ - ٢٢٩ و قال عليهالسلام كَفَى بِالْقَنَاعَةِ مُلْكاً، وَبِحُسْنِ الْخُلُقِ نَعِيماً،

«الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَايَنْفَدُ

؛ قناعت مالى است كه پايان نمى‌پذيرد» در خطبه قاصعه‌ [١] و موارد ديگر نيز كلامى از امام عليه السلام در فضيلت قناعت ذكر شده است.

در حديث پرمعنايى از امام صادق عليه السلام در كتاب كافى آمده است:

«إِنَّ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خَصَّ الْأَنْبِيَاءَ بِمَكَارِمِ الْأَخْلَاقِ فَمَنْ كَانَتْ فِيهِ فَلْيَحْمَدِ اللَّهَ عَلَى ذَلِكَ وَمَنْ لَمْ تَكُنْ فِيهِ فَلْيَتَضَرَّعْ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَلْيَسْأَلْهُ إِيَّاهَا

؛ خداى متعال پيامبر خود را به فضايل اخلاقى اختصاص داده است. كسى كه آن فضايل را داشته باشد خدا را به سبب آن شكر گويد و كسى كه نداشته باشد از پيشگاه خداوند متعال آن را تقاضا كند».

راوى مى‌گويد: از امام عليه السلام پرسيدم آن فضايل اخلاقى چيست؟ امام عليه السلام فرمود:

«الْوَرَعُ وَالْقَنَاعَةُ وَالصَّبْرُ وَالشُّكْرُ وَالْحِلْمُ وَالْحَيَاءُ وَالسَّخَاءُ وَالشَّجَاعَةُ وَالْغَيْرَةُ وَالْبِرُّ وَصِدْقُ الْحَدِيثِ وَأَدَاءُ الْأَمَانَةِ

؛ تقوا و قناعت و صبر و شكيبايى و شكر و بردبارى و حيا و سخاوت و شجاعت و غيرت و نيكوكارى و راستگويى و اداى امانت. (كه مجموعا دوازده صفت برجسته مى‌شود)». [٢]

در حديث ديگرى از همان حضرت مى‌خوانيم:

«مَنْ قَنَعَ بِما رَزَقَهُ اللَّهُ فَهُوَ مِنْ أغْنَى النّاسِ‌

؛ كسى كه به آنچه خدا به او روزى داده قانع باشد از غنى‌ترين مردم است». [٣]

سعدى گويا از همين احاديث بهره گرفته كه در گلستان خود از سائلى چنين نقل مى‌كند كه خطاب به گروهى از ثروتمندان چنين مى‌گفت: اى خداوندان نعمت! اگر شما را انصاف بودى و ما را قناعت رسم سؤال از جهان برخواستى.