پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٣٢ - شرح و تفسير مجموعه اندرزهاى گرانبها

گاه ملول در اين جمله نورانى به افراد زودرنج تفسير شده است. [١] آن هم واقعيتى است كه اعتماد به افراد زودرنج بسيار مشكل است، چرا كه در گرماگرم كار و انجام برنامه، ممكن است از اندك چيزى آزرده خاطر شوند و همه چيز را رها سازند. هر كدام از اين دو تفسير را بپذيريم بيان واقعيت انكارناپذيرى است و جمع بين هر دو تفسير در مفهوم كلام امام عليه السلام نيز مانعى ندارد.

اين سخن را با حديثى از امام عليه السلام كه تكميل كننده كلام بالاست و در غررالحكم‌ آمده پايان مى‌دهيم:

«لا تَأمِنَنَّ مَلُولًا وَإن تَحَلّى‌ بِالصّلَةِ فَإِنَّهُ لَيْسَ فِى الْبَرْقِ الْخاطِفِ مُسْتَمْتَعٌ لِمَنْ يَخُوضُ الظُّلْمَةَ

؛ به افراد رنجيده خاطر و زودرنج اعتماد نكن، هرچند دل او را با جايزه‌اى به دست آورى، زيرا برق جهنده (كه لحظه‌اى مى‌درخشد وخاموش مى‌شود) در شب تاريك قابل اعتماد نيست». [٢]

به راستى اگر انسان از ميان تمام كلمات امام عليه السلام همين مجموعه فشرده حكيمانه پرمعنا را برنامه زندگى خود قرار دهد، هم در برنامه‌هاى مادى زندگى پيروز مى‌شود و هم در جنبه‌هاى معنوى آن، هم مى‌تواند فرد را اصلاح كند و هم جامعه را؛ ولى افسوس كه همچون «برق خاطفى» اين كلمات نورانى در نظر ما آشكار مى‌شود و چيزى نمى‌گذرد كه آن را به فراموشى مى‌سپاريم و همان مسير زندگى آميخته با اشتباهات را ادامه مى‌دهيم.

[١]. شرح نهج البلاغه عبده و منهاج البراعة، ذيل حكمت مورد بحث.

[٢]. غررالحكم، ح ١١١٣٩.