پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٧ - شرح و تفسير راه تسخير دلها
شرح و تفسير راه تسخير دلها
امام عليه السلام در اين كلام حكيمانه اشاره به تسخير دلها كرده مىفرمايد: «هر كس حق كسى را ادا كند كه او حقش را ادا نمىكند وى را برده خود ساخته است!»؛
(مَنْ قَضَى حَقَّ مَنْ لَايَقْضِي حَقَّهُ فَقَدْ عَبَّدَهُ)
. اين سخن در واقع برگرفته از آيات قرآن مجيد است كه دستور مىدهد در برابر بدىها نيكى كنيد تا دشمنان شما در برابر شما نرم شوند و دوست گردند.
«ادْفَعْ بِالَّتِى هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِىٌّ حَمِيمٌ»؛ بدى را با نيكى دفع كن، ناگاه (خواهى ديد) همان كس كه ميان تو و او دشمنى است گويى دوستى گرم و صميمى است». [١]
شبيه اين معنا همان چيزى است كه در حكمت ١٥٨ نيز گذشت كه مىفرمايد:
«وَارْدُدْ شَرَّهُ بِالْإِنْعَامِ عَلَيْهِ
؛ شر افراد را از طريق بخشش به آنان برطرف كن» و نيز شبيه حديث ديگرى كه از آن حضرت در غررالحكم نقل شده كه فرمود:
«مَنْ بَذَلَ مالَهُ اسْتَعْبَدَ
؛ كسى كه مال خود را به ديگران ببخشد آنها را در حلقه بندگى خود درآورده است» و حديث ديگرى كه در غررالحكم آمده و به صورت ضربالمثلى در ميان همه مردم مشهور است:
«الْإِنْسانُ عَبْدُ الْإحْسانِ
؛ انسان بنده احسان است».
[١]. فصلت، آيه ٣٤.