پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٥ - شرح و تفسير راه شناخت حق

شرح و تفسير راه شناخت حق‌

امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانه راه به دست آوردن رأى صحيح را در مسائل مختلف نشان داده است. مى‌فرمايد: «كسى كه از آراء مختلف استقبال كند (و نظرات متفاوت را بررسى نمايد) موارد خطا را خواهد شناخت»؛

(مَنِ اسْتَقْبَلَ وُجُوهَ الْآرَاءِ عَرَفَ مَوَاقِعَ الْخَطَإِ)

. بعضى از مسائل بديهى است و به همين دليل مورد اختلاف نيست اما بسيارى از مسائل نظرى پيچيده و آراء مختلفى در آن اظهار شده است. در اين گونه مسائل هرگز نبايد انسان به تنهايى تصميم‌گيرى كند بلكه عقل مى‌گويد: بايد آراى ديگران را به ضميمه استدلالات آنها بررسى كند تا بتواند آنچه را به حقيقت نزديك‌تر است انتخاب نمايد.

همان چيزى كه قرآن مجيد به آن دستور داده مى‌فرمايد: «فَبَشِّرْ عِبَادِ* الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ»؛ پس بندگان مرا بشارت ده. همان كسانى كه سخنان را مى‌شنوند و از نيكوترين آنها پيروى مى‌كنند، آنان كسانى هستند كه خدا هدايتشان كرده و آنها خردمندانند». [١]

بر اين اساس حكما و متكلمان و فقهاى ما همواره در مسائل نظرى نخست به نقل اقوال مى‌پردازند و در كنار هر قول دليل طرفداران آن را ذكر مى‌كنند، سپس‌

[١]. زمر، آيه ١٧ و ١٨.