پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤٢ - شرح و تفسير بهترين راه آرامش
شكايت از پروردگار درآورد و سعادت انسان را بر باد دهد.
در تعدادى از نسخ نهجالبلاغه مانند نسخه ابن ميثم و منهاج البراعة و همچنين علامه مجلسى در بحارالانوار كه مستقيماً از نهجالبلاغه نقل كردهاند به جاى «وَالْأَلَمِ» «وَالّا لَمْ» آمده است كه مفهوم جمله چنين مىشود: «چشم خود را بر خاشاك فرو بند وگرنه هرگز رضايت خاطر پيدا نخواهى كرد». اين نسخه مناسبتر به نظر مىرسد، زيرا چشم فرو بستن از قذى (خاشاك) مفهوم روشنى دارد؛ امّا چشم فرو بستن از الَم (درد و رنج) مفهوم مناسبى ندارد. انسان درد و رنج را بايد تحمل كند نه آنكه چشم بر آن فرو بندد. اضافه بر اين آهنگ جمله نيز با نسخه اخير مناسب است نه با نسخه قبل.
افزون بر اين در نهجالبلاغه نيز امام عليه السلام تعبيرى دارد كه مناسب نسخه دوم است آنجا كه مىفرمايد:
«وَأغْضَيْتُ عَلَى الْقَذى وَشَرِبْتُ عَلَى الشَّجا
؛ چشم بر خاشاك فرو بستم و با گلويى كه استخوان در آن گير كرده بود جرعه تلخ حوادث را نوشيدم». [١]
ابن ابىالحديد در شرح نهجالبلاغه خود شعر مناسبى از يكى از شعراى عرب نقل كرده است كه مىگويد:
|
إذا أنْتَ لَمْ تَشْرَبْ مِراراً عَلَى الْقَذى |
ظَمِئْتَ وَأيُ النّاسِ تَصْفُو مَشارِبُهُ |