پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٩ - ١٥٥ و قال عليهالسلام اعْتَصِمُوا بِالذِّمَمِ فِي أَوْتَادِهَا

١٥٥ و قال عليه‌السلام اعْتَصِمُوا بِالذِّمَمِ فِي أَوْتَادِهَا.

امام عليه السلام فرمود:

به پيمان كسانى چنگ بزنيد كه به پيمانشان وفادارند. [١]

[١]. سند گفتار حكيمانه:

ابن ابى‌الحديد معتقد است كه اين كلام حكمت‌آميز را امام عليه السلام بعد از پايان جنگ جمل و حضور گروهى از طلقاء (آزاد شدگان بعد از فتح مكه) از جمله مروان بن حكم بيان فرمود. او براى بيعت آمده بود. امام عليه السلام فرمود: بيعت تو چه سودى دارد مگر ديروز بيعت نكردى؟ (و بيعت خود را شكستى. منظور امام عليه السلام بيعت بعد از قتل عثمان است) سپس حضرت دستور دارد آنها را اخراج كنند و افزود: كسى كه دين نداشته باشد پيمان او نيز اعتبارى ندارد آن‌گاه در ضمن كلام خود فرمود: «فَاعْتَصِمُوا بِالذِّمَمِ في أوْتادِها» نويسنده مصادر بعد از ذكر كلام ابن ابى‌الحديد مى‌افزايد: با توجه به اين‌كه نامبرده تعيين زمان و مكان و سبب بيان اين سخن را كرده و سخن امام عليه السلام را ضمن كلام طويلى نقل مى‌كند، معلوم مى‌شود آن را از كتاب ديگرى جز نهج‌البلاغه گرفته كه يا به سبب غفلت يا شهرتِ اين كلام، نام كتاب را نبرده است. سپس مى‌افزايد: در غررالحكم قبل از اين جمله، عبارت «أمْلِكُوا أنْفُسَكُمْ بِدَوامِ جِهادِها» است (و اين خود نشان مى‌دهد او هم اتكا بر منبع ديگرى غير از نهج‌البلاغه كرده است. البته ما در غررالحكم موجود اين دو جمله را پشت سر هم نيافتيم، بلكه با فاصله قابل ملاحظه‌اى آمده است). (مصادر نهج‌البلاغه، ج ٤، ص ١٣٧).