پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٦٣ - شرح و تفسير تفاوت ميان عدالت و احسان

شرح و تفسير تفاوت ميان عدالت و احسان‌

امام عليه السلام در اين گفتار پربارش به تفسير آيه ٩٠ سوره «نحل»: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسانِ» اشاره كرده مى‌فرمايد: «عدالت همان رعايت انصاف (و پرداختن حق مردم) و احسان به معناى نيكى بيشتر (از حد انصاف) است»؛

(فِي قَوْلِهِ تَعَالَى: «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسانِ» الْعَدْلُ الْإِنْصَافُ، وَالْإِحْسَانُ التَّفَضُّلُ)

. خداوند در اين آيه شريفه به سه چيز امر و از سه چيز نهى كرده است، مى‌فرمايد: «خداوند به عدل و احسان و كمك به خويشاوندان فرمان و از فحشا و منكر و ستم نهى مى‌كند» و در پايان آيه مى‌افزايد: «خداوند به شما اندرز مى‌دهد تا متذكر شويد»؛ «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِى الْقُرْبَى‌ وَيَنْهَى‌ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْىِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ». [١]

اين آيه دربرگيرنده يكى از جامع‌ترين برنامه‌هاى اجتماعى بشر است كه هر گاه جامه عمل به خود بپوشد، امنيت و آرامش بر او حكمفرما مى‌شود. در اين‌كه ميان عدل و احسان چه تفاوتى است مفسران احتمالات فراوانى ذكر كرده بعضى گفته‌اند: عدل اداى واجبات و احسان انجام مستحبات است برخى ديگر عدل را توحيد و احسان را اداى واجبات مى‌دانند و عدّه‌اى عدالت را به معناى هماهنگى‌

[١]. نحل، آيه ٩٠