پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٦ - شرح و تفسير عالمانى كه حجت خدا در زمينند
مشكل مىشمردند آسان يافتهاند. و به آنچه جاهلان از آن وحشت دارند انس گرفتهاند. آنها در دنيا با بدنهايى زندگى مىكنند كه ارواحشان به عالم بالا تعلق دارد، خلفاى الهى در زميناند و دعوت كنندگان به سوى آئينش. آه آه چقدر اشتياق ديدارشان را دارم. اى كميل! (همين قدر كافى است) هر زمان كه مىخواهى باز گرد.
شرح و تفسير عالمانى كه حجت خدا در زمينند
امام عليه السلام در اين بخش از كلام خود كه در واقع جنبه استثنا از گفتار سابق را دارد مىفرمايد: « (درست است كه عالمان با عمل اندكاند و علم و دانش با مرگ حاملانش مىميرد) ولى بار خدايا! آرى هرگز روى زمين از كسى كه به حجت الهى قيام كند خالى نمىشود؛ خواه ظاهر و آشكار باشد و يا ترسان و پنهان»؛
(اللَّهُمَّ بَلَى! لَاتَخْلُو الْأَرْضُ مِنْ قَائِمٍ لِلَّهِ بِحُجَّةٍ. إِمَّا ظَاهِراً مَشْهُوراً، وَإِمَّا خَائِفاً مَغْمُوراً)
. درست همان چيزى كه علماى اماميه و شيعيان به آن ايمان دارند كه زمين هرگز خالى از حجت نمىشود؛ خواه آشكار باشد يا پنهان و جالب اينكه ابن ابىالحديد تصريح مىكند كه اين جمله امام عليه السلام مانند تصريح به عقايد شيعيان است؛ ولى اصحاب ما آن را حمل بر «ابدال» مىكنند كه در روايات نبوى به آنها اشاره شده و آنان مردانى هستند كه پيوسته در سطح زمين در گردشاند؛ برخى شناخته مىشوند و بعضى ناشناخته مىمانند.
اى كاش ابن ابىالحديد دست از تعصبات طائفى خود بر مىداشت و هنگامى كه به سخنى از مولا اميرمؤمنان على عليه السلام برخورد مىكرد كه صريح يا مانند صريح بر اعتقاد اماميه بود آن را مىپذيرفت و رواياتى را كه درباره ابدال نقل شده نيز