پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٨ - شرح و تفسير برترى علم بر ثروت

و مى‌فرمايد: «إِنَّكَ لَاتُسْمِعُ الْمَوْتَى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ»؛ مسلّماً تو نمى‌توانى صداى خود را به گوش مردگان برسانى، و نه سخنت را به گوش كران هنگامى كه روى برگردانند و دور شوند». [١]

اميرمؤمنان على عليه السلام از كسانى كه امر به معروف و نهى از منكر را با قلب و زبان و دست ترك مى‌كنند به «ميت الاحياء» (مرده زندگان) تعبير كرده و مى‌فرمايد:

«وَمِنْهُمْ تَارِكٌ لِإِنْكَارِ الْمُنْكَرِ بِلِسَانِهِ وَقَلْبِهِ وَيَدِهِ فَذَلِكَ مَيِّتُ الْأَحْيَاء». [٢]

در خطبه ٨٧ نيز همين تعبير (ميت الاحياء) درباره كسانى كه نصيحت نمى‌پذيرند و گوش به اندرزهاى اولياء الله نمى‌دهند، آمده است.

از سويى ديگر در حديثى از همان حضرت كه در غررالحكم‌ آمده مى‌خوانيم:

«العالِمُ حَىٌّ وَإنْ كانَ مَيِّتاً، الْجاهِلُ مَيِّتٌ وَإنْ كانَ حَيّاً

؛ عالم زنده است، هرچند از دنيا رفته باشد و جاهل مرده، هرچند در زمره زندگان باشد». [٣]

نيز از همان حضرت در همان كتاب نقل شده است كه فرمود:

«ما ماتَ مَنْ أحْيى‌ عِلْماً

؛ كسى كه علم و دانشى را زنده كند هرگز نمرده است». [٤]

خلاصه اين‌كه امام عليه السلام براى اثبات برترى علم و دانش در مقابل مال و ثروت تمام جهات اين دو را در نظر گرفته و حق سخن را ادا فرموده است به گونه‌اى كه چون انسان آن را مطالعه مى‌كند هيچ‌گونه كمبود و كاستى در آن نمى‌بيند. در ضمن روشن مى‌شود كه در فرهنگ اسلام علم و عالم و دانشمند حرف اول را مى‌زنند و ساير مواهب الهى تحت سلطه و سيطره آنهاست.

[١]. نمل، آيه ٨٠.

[٢]. نهج‌البلاغه، حكمت ٣٧٤.

[٣]. غررالحكم، ص ٤٧، ح ٢٠٦ و ص ٧٥، ح ١١٦٣.

[٤]. همان، ح ٢١٣.