پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠٢ - شرح و تفسير شش اندرزناب

خود را به پرتگاه‌ها مى‌افكند و در چنگال حوادث سخت گرفتار مى‌سازد و به مرگ زودرس مبتلا مى‌شود.

البته اگر اين خوف در حد اعتدال باشد به يقين سپرى در برابر بلاهاست و اگر به افراط بينجامد انسان را از تلاش و كوشش باز مى‌دارد و به محروميت منجر مى‌شود و اگر به تفريط گرايد و از موجودات خطرناك نترسد گرفتار انواع حوادث مرگبار خواهد شد.

شك نيست كه خوف در كلام امام عليه السلام اشاره به خوف از خدا يعنى خوف از عدالت و مجازات‌هاى عادلانه اوست. كسانى كه داراى چنين خوفى باشند از عذاب الهى در دنيا و آخرت در امانند و به عكس آنها كه تنها به رحمت او اميدوار گردند و اثرى از خوف در وجود آنها نباشد آلوده انواع گناهان شده و گرفتار مجازات خداوند در اين سرا و آن سرا مى‌شوند. به همين دليل در تعليمات دينى ما كراراً آمده است كه انسان باايمان بايد با دو بال خوف و رجا پرواز كند.

امام صادق عليه السلام از وصاياى لقمان حكيم جمله‌اى را نقل مى‌كند و مى‌فرمايد:

در وصاياى لقمان مسائل شگفت‌آورى بود. از همه شگفت‌آورتر اين‌كه به فرزندش چنين گفت:

«خَفِ اللَّهَ عَزَّوَجَلَّ خيفَةً لَوْ جِئْتَهُ بِبِرّ الثَّقَلَيْنِ لَعَذَّبَكَ وَأرْجُ اللَّهَ رَجاءً لَوْ جِئْتَهُ بِذُنُوبِ الثَّقَلَيْنِ لَرَحِمَكَ‌

؛ آن‌گونه از خداوند عزوجل ترسان باش كه اگر تمام اعمال نيك جن و انس را به جا آورى احتمال ده كه تو را (به سبب بعضى از اعمالت) عذاب مى‌كند و آنچنان به خداوند اميدوار باش كه اگر گناه انس و جن را انجام داده باشى ممكن است مشمول رحمت او واقع شوى». [١]

سپس امام صادق عليه السلام افزود: پدرم چنين مى‌فرمود:

«إنّه لَيْسَ مِنْ عَبْدٍ مُؤْمِنٍ إلّا وَفي قَلْبِهِ نُورانِ: نُورُ خيفَةٍ وَنُورُ رَجاءٍ لَوْ وُزِنَ هذا لَمْ يَزِدْ عَلى‌ هذا وَلَوْ وُزِنَ هذا لَمْ‌

[١]. كافى، ج ٢، ص ٦٧.