پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٠١ - شرح و تفسير شش اندرزناب

در جاى ديگر مى‌فرمايد: روز قيامت خطاب به گناهكاران مى‌شود و خداوند به آنها مى‌گويد: «هَذَا كِتَابُنَا يَنطِقُ عَلَيْكُمْ بِالْحَقِّ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنسِخُ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ»؛ اين نامه اعمال شماست كه ما نوشته‌ايم و به حق بر ضدّ شما سخن مى‌گويد؛ ما آنچه را انجام مى‌داديد مى‌نوشتيم». [١]

در روايات اسلامى تأكيد شده است كه همه روز به حساب خود برسيد؛ يعنى شب هنگام همان‌گونه كه معمول بسيارى از بازرگان‌ها و تجار است كه دفاتر خود را به خانه مى‌برند و به حساب روز خود مى‌رسند شما هم شب هنگام به اعمالى كه در روز انجام داديد نگاهى حسابگرانه بيفكنيد؛ اگر خطايى بوده توبه كنيد و اگر كار خوبى بوده شكر خدا به جا آوريد و آن را تكرار نماييد.

امام كاظم عليه السلام در حديثى مى‌فرمايد:

«لَيْسَ مِنّا مَنْ لَمْ يُحاسِبْ نَفْسَهُ في كُلّ يَوْمٍ فَإنْ عَمِلَ خَيْراً اسْتَزادَ اللَّهَ مِنْهُ وَحَمِدَ اللَّهَ عَلَيْهِ وَإنْ عَمِلَ شَرّاً اسْتَغْفَرَ اللَّهَ مِنْهُ وَتابَ إلَيْهِ‌

؛ كسى كه همه روز به حساب خود نرسد از ما نيست؛ اگر كار خيرى انجام داده از خداوند توفيق فزونى بطلبد و خدا را بر آن شكر بگويد و اگر كار بدى انجام داده استغفار كند و توبه نمايد و به سوى خدا باز گردد». [٢]

ارباب سير و سلوك نيز براى پيمودن مسير قرب خدا از نخستين توصيه‌هايى كه به رهروان اين راه مى‌كنند مراقبت اعمال و سپس محاسبه آن است، چرا كه بدون آن، پيمودن اين راه پر خوف و خطر امكان‌پذير نيست.

سپس امام عليه السلام در سومين جمله از اين گفتار حكيمانه به اين مسأله اشاره مى‌كند كه اگر كسى خواهان امنيت و آرامش است بايد خائف باشد؛ هميشه خوف سپرى است در برابر حوادث خطرناك و راز اين‌كه خداوند آن را در وجود انسان قرار داده، اين است كه اگر ترسى در كار نباشد خيلى زود انسان‌

[١]. جاثيه، آيه ٢٩.

[٢]. بحارالانوار، ج ٦٧، ص ٧٢.