پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٣ - نكته شرايط پيمان بستن با مخالفان و لزوم وفاى به عهد

مخالف مى‌گيرد عهدنامه را تنظيم كنيد.

اميرمؤمنان على عليه السلام در عهدنامه معروف مالك اشتر مى‌فرمايد: «هرگز پيمانى را كه در آن تعبيراتى است كه جاى اشكال (و سوء استفاده دشمن) وجود دارد منعقد مكن»؛

(وَلَا تَعْقِدْ عَقْداً تُجَوِّزُ فِيهِ الْعِلَلَ)

. نيز دستور داده شده عهد و پيمان را با كسى برقرار كنيد كه اميد به وفاى او داشته باشيد. در حديثى از امام اميرمؤمنان عليه السلام كه در غررالحكم‌ آمده مى‌خوانيم:

«لا تَثِقَنَّ بِعَهْدِ مَنْ لا دينَ لَهُ‌

؛ به عهد و پيمان كسى كه دين ندارد اطمنيان نكن (و از آن چشم بپوش)». [١]

در مورد لزوم وفاى به عهد نيز قرآن مجيد و روايات اسلامى بر آن تأكيد شديد دارند؛ قرآن مجيد در سوره اسراء آيه ٣٤ مى‌فرمايد: «وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا»؛ و به عهد (خود) وفا كنيد، كه از عهد سؤال مى‌شود».

همچنين در جاى ديگرى از عهدنامه مالك اشتر مى‌خوانيم كه على عليه السلام بعد از دستور مؤكد به مالك درباره وفاى به پيمان و عهد مى‌فرمايد:

«فَإِنَّهُ لَيْسَ مِنْ فَرَائِضِ اللَّهِ شَيْ‌ءٌ النَّاسُ أَشَدُّ عَلَيْهِ اجْتِمَاعاً، مَعَ تَفَرُّقِ أَهْوَائِهِمْ وَتَشَتُّتِ آرَائِهِمْ مِنْ تَعْظِيمِ الْوَفَاءِ بِالْعُهُودِ

؛ هيچ يك از فرائض الهى همچون بزرگداشت وفاى به عهد و پيمان نيست كه مردم جهان با همه اختلافات و تشتت آرايى كه دارند نسبت به آن اتفاق نظر داشته باشند».

سپس مى‌افزايد:

«وَقَدْ لَزِمَ ذَلِكَ الْمُشْرِكُونَ فِيمَا بَيْنَهُمْ دُونَ الْمُسْلِمِينَ لِمَا اسْتَوْبَلُوا مِنْ عَوَاقِبِ الْغَدْرِ

؛ حتى مشركان زمان جاهليت- علاوه بر مسلمانان- آن را مراعات مى‌كردند، چرا كه عواقب دردناك پيمان‌شكنى را آزموده بودند».

وفاى به عهد به قدرى اهميت دارد كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در حديثى مى‌فرمايد:

[١]. غررالحكم، ص ٨٧، ح ١٤٤٠.