پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٠ - شرح و تفسير حاملان علم چند گروهند

پيشين) به هيچ وجه از دين‌داران نيستند و شبيه‌ترين موجودات به چهارپايانى هستند كه براى چَرا رها شده‌اند. (آرى) اين‌گونه علم با مرگ حاملانش مى‌ميرد.

شرح و تفسير حاملان علم چند گروهند

امام عليه السلام در اين بخش از كلام نورانى و پربار و حكمت‌آميزش بعد از ذكر اهميت علم و علما و برترى علم بر مال و ثروت مى‌فرمايد: « (بدان اى كميل) در اينجا علم فراوانى است- و با دست اشاره به سينه مباركش كرد-»؛

(هَا إِنَّ هَاهُنَا لَعِلْماً جَمّاً- وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ-)

. سپس فرمود: «اى كاش افراد لايقى براى آن مى‌يافتم (تا به آنها تعليم دهم)»؛

(لَوْ أَصَبْتُ لَهُ حَمَلَةً)

. منظور از اين علم چه علمى است؟ به نظر مى‌رسد علوم مربوط به صفات جمال و جلال خداوند و عرفان ذات مقدسش و اسرار جهان آفرينش و مقامات انبيا و اوليا و حوادث مربوط به آينده باشد كه تحمل اين علوم را همه كس ندارد بلكه جمعى از پاكان و خاصان و اولياء الله و اتقيا مى‌توانند حامل اين علوم باشند و از آن به طور صحيح استفاده كنند.

در حديثى پرمعنا از امام باقر عليه السلام در تفسير واژه «صمد» در آيه‌ «اللَّهُ الصَّمَدُ» مى‌خوانيم كه:

«لَوْ وَجَدْتُ لِعِلْمِيَ الَّذِي آتَانِيَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ حَمَلَةً لَنَشَرْتُ التَّوْحِيدَ وَالْإِسْلَامَ وَالْإِيمَانَ وَالدِّينَ وَالشَّرَائِعَ مِنَ الصَّمَدِ وَكَيْفَ لِي بِذَلِكَ وَلَمْ يَجِدْ جَدِّي أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ حَمَلَةً لِعِلْمِهِ حَتَّى كَانَ يَتَنَفَّسُ الصُّعَدَاءَ وَيَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ: سَلُونِي قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِي فَإِنَّ بَيْنَ الْجَوَانِحِ مِنِّي عِلْماً جَمّاً هَاهْ هَاهْ أَلَا لَاأَجِدُ مَنْ يَحْمِلُه‌

؛ هرگاه براى علم و دانشى كه خدا به من داده حاملانى پيدا مى‌كردم توحيد، اسلام، ايمان، دين و شرايع را از واژه «الصمد» بيرون مى‌آوردم و آن را نشر مى‌دادم.