پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨١ - شرح و تفسير دشمنان حق
شرح و تفسير دشمنان حق
امام عليه السلام در اين گفتار بسيار حكيمانه خود اشاره به يكى از آثار خطرناك جهل كرده مىفرمايد: «مردم دشمن چيزى هستند كه نمىدانند»؛
(النَّاسُ أَعْدَاءُ مَا جَهِلُوا)
. اين دشمنى از آنجا سرچشمه مىگيرد كه اولًا اشخاص جاهل و نادان احساس نقص در خود مىكنند و همين احساس سبب مىشود كه نسبت به آنچه نمىدانند عداوت و دشمنى به خرج دهند و گاه حتى آنها را ناچيز و بىارزش بشمارند تا از اين طريق نقص خود را برطرف سازند.
ثانياً هرگاه انسان از اسرار چيزى بىخبر باشد به قضاوت عجولانه مىپردازد و در اين قضاوت عجولانه با آنچه نمىداند به دشمنى بر مىخيزد.
ثالثاً جهل همچون ظلمات است و انسان هنگامى كه در ظلمات متراكم قرار گيرد هر شبهى از دور مىبيند به گفته بعضى از شارحان نهجالبلاغه آن را حيوانى درنده يا گرگى خطرناك مىپندارد و هر آوازى مىشنود آن را نشانه حمله دشمنى مىشمرد. در ظلمات جهل نيز انسان گاه هر مطلبى را مخالف و دشمن خود مىپندارد حتى اشخاصى را كه درست نمىشناسد با بدبينى به آنها نگاه مىكند و به همين دليل گاه كشورها و ملت ها به جنگهاى خونين دست مىزنند به سبب اينكه از حال يكديگر بىخبرند و هر حركتى را توطئهاى بر ضد خود