پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٦٦ - شرح و تفسير طريقه شناخت افراد
و باتقوا هستند. چگونه مىتوان به اين تفاوتها پى برد و درون اشخاص را كشف كرد و معيارى براى همكارى و عدم همكارى با آنها جستوجو نمود؟
بهترين راه همان است كه مولا در كلام بالا فرموده است. هنگامى كه طوفانهاى اجتماعى مىوزد و تحولها آشكار مىشود و صفحات اجتماع زير و رو مىگردد اينجاست كه افراد باطن خود را كه در حال عادى نشان نمىدادند آشكار مىسازند.
به تعبير ديگر بهترين راه براى شناخت حقيقت و باطن هر چيز، تجربه و آزمايش و امتحان است. اين حكم درباره انسانها نيز صادق است و بهترين طريق تجربه، حالاتى است كه از خود در دگرگونىهاى اجتماعى بروز مىدهند؛ ديروز ثروتى نداشت، امروز به نوايى رسيده و يا مقامى نداشت و مقامى به دست آورده. گاه چنان بر مركب غرور سوار مىشود كه هيچ كس به گرد او نمىرسد.
اينها در امتحان شخصيت مردود شدهاند؛ ولى به عكس، افرادى را مىبينيم كه نه مال و ثروت و نه جاه و مقام و نه مشكلات زندگى هيچ يك بر آنها تأثيرى نمىگذارد؛ همان راه مستقيمى را مىپيمايند كه پيش از اين مىپيمودند و همان مناسبات خوبى را دارند كه با دوستانشان داشتند.
«تَقَلُّب احوال» مفهوم جامعى است كه هرگونه دگرگونى زندگى را شامل مىشود: رسيدن به مال و ثروت يا فقر، پيدا كردن مقام يا سقوط از آن، بهبودى و تندرستى يا بيمارى، فراهم آمدن اسباب شادى يا مصائب و حوادث دردناك اينها و مانند اينها بوتههاى امتحانى هستند كه انسانها در آن آزموده مىشوند.
درست مانند بوته و كورههاى معمولى كه طلاى ناب را در آن مىآزمايند و يا سياهسيم زراندود را به آن مىبرند تا باطن آن آشكار شود.
به گفته شاعر:
|
خوش بود گر محك تجربه آيد به ميان |
تا سيه روى شود هر كه در او غش باشد |