پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٥ - شرح و تفسير برترى علم بر ثروت

اضافه بر اين علم از طريق شاگردان گسترش پيدا مى‌كند و اين نيز نوعى ديگر از نمو است.

در سومين تفاوت مى‌فرمايد: «دست‌پروردگانِ مال، به زوال آن از بين مى‌روند (ولى دست‌پروردگان علوم پايدارند)»؛

(وَصَنِيعُ الْمَالِ يَزُولُ بِزَوَالِهِ)

. بسيار ديده‌ايم ثروتمندانى را كه در زمان ثروت، دوستان بى‌شمار و مخلصان فراوانى دارند؛ اما آن روز كه ورشكست گردند و اموال‌شان از بين برود همه از اطراف آنها پراكنده مى‌شوند گويى نه مالى بود و نه ثروتى و نه دست‌پروردگانى؛ اما عالم اگر روزى بيمار شود و نتواند افاضه علم كند و يا از دنيا برود شاگردانش جاى او را مى‌گيرند و خلأ ناشى از بيمارى يا فقدانش را پر مى‌كنند و اين امر همچنان در نسل‌هاى متعدد ادامه مى‌يابد.

امام عليه السلام در ادامه اين سخن به چهارمين امتياز علم بر مال پرداخته، مى‌فرمايد:

«اى كميل بن زياد! آشنايى با علم و دانش آيينى است كه انسان به آن جزا داده مى‌شود و بايد به آن گردن نهد، به وسيله آن در دوران حيات، كسب طاعت فرمان خدا مى‌كند و بعد از وفات نام نيك از او مى‌ماند (در حالى كه مال به تنهايى نه وسيله طاعت است نه سبب نيك‌نامى بعد از مرگ)»؛

(يَا كُمَيْلُ بْنَ زِيَادٍ:

مَعْرِفَةُ الْعِلْمِ دِينٌ يُدَانُ بِهِ، بِهِ يَكْسِبُ الْإِنْسَانُ الطَّاعَةَ فِي حَيَاتِهِ، وَجَمِيلَ الْأُحْدُوثَةِ بَعْدَ وَفَاتِهِ)

. «أُحْدُوثه» به معناى چيزى است كه مردم درباره آن سخن مى‌گويند و در اينجا به معناى نام و نشان و «جَميلَ الْأُحْدُوثَة» به معناى نام نيك است.

تعبير به «مَعْرِفَةُ الْعِلْم» به معناى آشنايى با علوم و دانش‌هاست نه آشنايى به اهميت علم آن‌گونه كه بعضى از شارحان پنداشته‌اند، زيرا جمله‌هاى بعد از آن شاهد بر تفسيرى است كه بيان كرديم.

در حديثى كه در كتاب‌ كافى‌ از اميرمؤمنان عليه السلام نقل شده است مى‌خوانيم كه‌