پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٦ - شرح و تفسير يك رشته اندرزهاى مهم

مُفَارِقٌ‌ [١])

. اين سخن اشاره به اين واقعيت است كه حوادث تاريخى و آنچه در دنيا مى‌گذرد گرچه ظاهرا حوادث جديدى است؛ اما هرگاه نيك در آن بينديشيم مى‌بينيم نوعى تكرار است و به تعبير معروف «تاريخ تكرار مى‌شود» و اصولى كه بر آن حاكم است يكسان است، همان‌گونه كه امام در خطبه ١٥٧ مى‌فرمايد:

«إِنَّ الدَّهْرَ يَجْرِي بِالْبَاقِينَ كَجَرْيِهِ بِالْمَاضِينَ؛

دنيا بر كسانى كه امروز باقى مانده‌اند همان‌گونه جريان دارد كه بر گذشتگان جريان داشت».

امام عليه السلام در يكى ديگر از خطبه‌هاى نورانى خود كه مرحوم علّامه مجلسى آن را از امالى صدوق‌ نقل كرده است، مى‌فرمايد:

«الْمَاضِي لِلْمُقِيمِ عِبْرَةٌ وَالْمَيِّتُ لِلْحَيِّ عِظَةٌ وَلَيْسَ لِأَمْسِ مَضَى عَوْدَةٌ وَلَا الْمَرْءُ مِنْ غَدٍ عَلَى ثِقَةٍ؛

گذشته عبرتى است براى امروز و مردگان پند و اندرزى براى زندگانند روزى كه گذشت هرگز باز نمى‌گردد و به فردا نيز اطمينانى نيست». [٢]

تفاوت اين جمله با جمله قبل‌

«وَصَدِّقْ‌

...» در اين است كه امام در جمله‌هاى سابق اشاره به احوال اقوام پيشين و سرنوشت تاريخى آنها مى‌كند؛ ولى در اين جمله اشاره به حوادث روزگار مى‌نمايد؛ مواردى چون آفات، بلاها، كاميابى‌ها و ناكامى‌ها، مرگ و مير دوستان و عزيزان و بى‌مهرى زمانه رسوا.

مفهوم مجموع اين كلمات آن است كه اگر انسان اصول كليدى زندگى بشر و حوادث جهان را با مطالعه در تواريخ پيشين دريابد مى‌تواند حوادث امروز و آينده خود را به طور اجمال كشف كند و در برابر آنها موضع مناسبى بگيرد.

تعبير به‌

«حائِل»

درباره حوادث دنيا اشاره به زوال آنهاست و تعبير به «مفارق» اشاره به جدايى آنهاست يعنى ممكن است زائل نشود و از بين نرود ولى از ما

[١]. «مُفارِق» به معناى چيزى است كه جدا مى‌شود؛ يعنى نعمت‌هاى دنيا پايدار نيست‌

[٢]. بحارالانوار، ج ٧٤، ص ٣٨٠، ح ٤