پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٣ - نامه در يك نگاه
بعضى از شارحان، تفسير ديگرى براى اين جمله كرده و گفتهاند: منظور اين است چيزى كه از متاع دنيا با خود مىبرى بسيار كم است (و فراتر از كفن نيست) [١] ولى جمله بعد نشان مىدهد كه تفسير اوّل مناسبتر است.
در دستور دوم مىافزايد: «غم و غصه دنيا را از خود كنار بده، زيرا كه به فراق و جدايى و دگرگونى حالات آن يقين دارى»؛
(وَضَعْ عَنْكَ هُمُومَهَا، لِمَا أَيْقَنْتَ بِهِ مِنْ فِرَاقِهَا، وَتَصَرُّفِ حَالَاتِهَا)
. بديهى است انسان به چيزى دل مىبندد كه مدتى طولانى با او باشد و دگرگون نشود مثلًا خانهاى كه امروز در اختيار من است و فردا در اختيار ديگرى و هر روز ساكنى دارد چيزى نيست كه انسان به آن دلبستگى پيدا كند.
جمله
«تَصَرُّفِ حَالَاتِهَا»
اشاره به اين است كه دنيا افزون بر اينكه عمرش كوتاه است در همان مدتى كه با ماست يكنواخت نيست و پيوسته در حال دگرگونى است. فى المثل هركسى چند روزه ممكن است زمامدار شود ولى در همان چند روز نيز آرامشى در آن نيست و هر روز حادثهاى و مشكلى دارد.
در دستور سوم مىفرمايد: «در آن زمان كه به آن بيش از هر وقت دل بستهاى و انس گرفتهاى، بيشتر از آن بر حذر باش، زيرا دوست دنيا هر زمان به امرى شادى آفرين دل بستگى پيدا كند او را به طرف مشكل و ناراحتى مىراند و هر زمان به آن انس مىگيرد او را از آن حالت جدا ساخته در وحشت فرو مىبرد.
و السلام»؛
(وَكُنْ آنَسَ مَا تَكُونُ بِهَا، أَحْذَرَ مَا تَكُونُ مِنْهَا؛ فَإِنَّ صَاحِبَهَا كُلَّمَا اطْمَأَنَّ فِيهَا إِلَى سُرُورٍ أَشْخَصَتْهُ [٢] عَنْهُ إِلَى مَحْذُورٍ، أَوْ إِلَى إِينَاسٍ [٣] أَزَالَتْهُ عَنْهُ إِلَى
إِيحَاشٍ [٤]! وَالسَّلَامُ)
.______________________________
(١). بنابراين تفسير «ما» موصوله و بنابر تفسير اوّل «ما» اشاره به زمان است
(٢). «أشْخَصَتْهُ» از ريشه «اشخاص» به معناى بيرون راندن و خارج ساختن و ريشه آن «شُخوص» به معناىبلند شدن است
(٣). «ايناس» از ريشه «انس» به معناى انس گرفتن است
(٤). «ايحاش» از ريشه «وحشت» به معناى به وحشت افكندن است