پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٨ - شرح و تفسير

شمشيرهايى كه ميدان نبرد هرگز از آن خالى نبوده و سستى در آن راه نمى‌يافته نتوانستند در مقابل بلاى بزرگ از خود دفاع كنند و يا از حريم خود حمايت نمايند. تو درباره قاتلان عثمان زياد سخن گفتى بيا نخست همچون ساير مردم با من بيعت كن سپس درباره آنها (قاتلان عثمان) نزد من طرح شكايت نما تا من بر طبق كتاب اللَّه ميان تو و آنها داورى كنم؛ اما آنچه را تو مى‌خواهى همچون خدعه و فريب دادن طفلى است كه در آغاز از شير باز گرفتن است. سلام و درود بر آنها كه لياقت آن را دارند.

شرح و تفسير

امام عليه السلام در اين بخش از نامه روى سخن را به معاويه كرده و او را زير رگبار شديدترين ملامت‌ها و سرزنش‌ها گرفته است. مى‌فرمايد: «به خدا سوگند مى‌دانم تو مردى پوشيده دل و ناقص العقل هستى»؛

(وَإِنَّكَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ الْأَغْلَفُ‌ [١] الْقَلْبِ، الْمُقَارِبُ الْعَقْلِ)

. تعبير به‌

«الْأَغْلَفُ الْقَلْبِ»

به اين معناست كه قلب تو در غلاف قرار گرفته و چيزى به آن منتقل نمى‌شود و درك نمى‌كند. همان‌گونه كه در قرآن مجيد از زبان بعضى از كفار يهود آمده است كه به عنوان استهزا مى‌گفتند « «قُلُوبُنَا غُلْفٌ»؛ يعنى ما چيزى از سخنان تو سر در نمى‌آوريم». [٢]

تعبير به‌

«الْمُقَارِبُ الْعَقْلِ»

اشاره به كم عقلى معاويه است، زيرا «مقارب» به معناى چيزى است كه حد وسط ميان خوب و بد و به بيان ديگر داراى كمبود باشد؛ يعنى عقل تو كمبودى دارد و ناقص است كه اين گونه سخنان دور از منطق را بر زبان يا قلم جارى مى‌سازى.

[١]. «الاغلف» به معناى چيزى است كه در غلاف است و از ريشه «غلاف» گرفته شده است اين واژه از صفات مشبهه است كه مفرد و جمع در آن يكسان است‌

[٢]. بقره، آيه ٨٨