(مِنْ عَبْدِ اللَّهِ عَلِيٍّ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ إِلَى مَنْ مَرَّ بِهِ الْجَيْشُ مِنْ جُبَاةِ الْخَرَاجِ وَعُمَّالِ الْبِلَادِ، أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّي قَدْ سَيَّرْتُ جُنُوداً هِيَ مَارَّةٌ بِكُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ، وَقَدْ أَوْصَيْتُهُمْ بِمَا يَجِبُ لِلَّهِ عَلَيْهِمْ مِنْ كَفِّ الْأَذَى، وَصَرْفِ الشَّذَى‌ [١])

. به اين ترتيب وظيفه سپاهيان را معين مى‌فرمايد كه از آزار مردم بپرهيزند و دست به ظلم و ستم بر مردمى كه در مسير راه قرار دارند دراز نكنند و آن را به عنوان واجبى الهى ذكر مى‌فرمايد.

سپس در تأكيد اين معنا مى‌افزايد: «و من بدين وسيله در برابر شما و كسانى (از يهود و نصارى) كه در پناه شما هستند از مشكلاتى كه سپاهيان به وجود مى‌آورند از خود رفع مسئوليت مى‌كنم‌وبيزارى مى‌جويم (وتأكيد مى‌كنم كه آنهاحق ندارند زيانى به كسى برسانند)»؛

(وَأَنَا أَبْرَأُ إِلَيْكُمْ وَإِلَى ذِمَّتِكُمْ مِنْ مَعَرَّةِ [٢] الْجَيْشِ)

. آن‌گاه امام تنها استثنايى را كه به اين حكم مى‌خورد بيان مى‌دارد و مى‌فرمايد:

«جز اينكه آنها سخت گرسنه شوند و راهى براى سير كردن خود نيابند (كه در اين صورت مى‌توانند به مقدار نيازشان از اموال شما بهره برگيرند)»؛

(إِلَّا مِنْ جَوْعَةِ الْمُضْطَرِّ، لَايَجِدُ عَنْهَا مَذْهَباً إِلَى شِبَعِهِ)

. به اين ترتيب امام نخست سخن از سفارش اكيد به لشكر در ميان آورده كه هيچ گونه مزاحمتى به مردمى كه در مسير قرار دارند نداشته باشند و ابراز بيزارى و تنفر از كسانى كه از اين فرمان تخلّف مى‌كنند فرموده سپس وظيفه مردمى را كه در مسير قرار دارند نيز مشخص كرده و آن اينكه اگر لشكر نياز به چيزى در حد اضطرار داشت از آنها دريغ نكنند، زيرا آنها در خدمت مردمند و نمى‌توانند تمام‌

[١]. «شَذا» به معناى شر است. از ريشه «شَذْو» بر وزن «حذف» به معناى شر رسانيدن‌

[٢]. «معرّة» به معناى عيب و عار است از ريشه «عَرّ» بر وزن «شر» كه در اصل به معناى بيمارى جرب (نوعى بيمارى پوستى) است گرفته شده سپس توسعه يافته و به هر گونه زيان و ضرر و عيبى و عارى اطلاق شده است‌