پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٤ - شرح و تفسير بر نفس خود مسلط باش

كردى از تقوا شروع مى‌شود.

در دومين اندرز مى‌فرمايد: «از دنياى فريبنده بر خويشتن خائف باش و در هيچ حال از آن ايمن مشو»؛

(وَخَفْ عَلَى نَفْسِكَ الدُّنْيَا الْغَرُورَ، وَلَا تَأْمَنْهَا عَلَى حَالٍ)

. اين اندرز نيز در بسيارى از نامه‌ها و خطبه‌ها آمده است، زيرا طبق آن حديث معروف، سرچشمه تمام گناهان حبّ دنياست:

«حُبُّ الدُّنْيَا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَةٍ» [١]

و اگر انسان لحظه‌اى غافل بماند ممكن است زرق و برق دنيا چنان او را بفريبد كه بازگشت از آن مشكل باشد.

در سومين نصيحت مى‌فرمايد: «بدان كه اگر خويشتن را از بسيارى از امورى كه آن را دوست مى‌دارى به علت ترس از ناراحتى‌هاى ناشى از آن باز ندارى، هوا و هوس‌ها تو را به سوى زيان‌هاى فراوانى خواهد كشاند»؛

(وَاعْلَمْ أَنَّكَ إِنْ لَمْ تَرْدَعْ نَفْسَكَ عَنْ كَثِيرٍ مِمَّا تُحِبُّ، مَخَافَةَ مَكْرُوهٍ؛ سَمَتْ‌ [٢] بِكَ الْأَهْوَاءُ إِلَى كَثِيرٍ مِنَ‌

الضَّرَرِ)

. اشاره به اينكه بسيارى از خواسته‌هاى نفس، خواسته‌هاى زيان‌بار است كه انسان به هنگام اشتياق به آن، زيان‌ها را نمى‌بيند و لذا امام به او هشدار مى‌دهد كه در عاقبت خواسته‌هاى نفس هميشه انديشه كند مبادا گرفتار زيان‌هاى فراوان آن شود.

مال و مقام و لذات مادى و امثال آن داخل در اين بخش از خواسته‌هاست و اگر اين خواسته‌ها تحت قيادت عقل قرار نگيرد ضررهايش جبران‌ناپذير است.

[١]. كافى، ج ٢، ص ١٣١، ح ١١. امام سجاد عليه السلام پيش از ذكر اين حديث مى‌فرمايد: اين سخنى است كه همه‌پيامبران و علما و دانشمندان گفته‌اند

[٢]. «سَمَتْ» از ريشه «سمو» بر وزن «علو» و به معناى «علو» گرفته شده و در جمله بالا به معناى تسلط آمده‌است‌