پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٨ - شرح و تفسير نبايد سپاهيان به مردم مسير زيان برسانند

ما يحتاج خويش را در سفرهاى طولانى با خود ببرند.

سپس امام عليه السلام براى جلوگيرى از هر گونه درگيرى در ميان مردم مخصوصاً جوانان ناآگاه و لشكر، دو دستور به حاكمان و مأموران جمع آورى زكات اين مناطق مى‌دهد، مى‌فرمايد: «بنابراين هرگاه كسى از آنان (لشكريان) چيزى را به ظلم از مردم بگيرد او را از اين كار باز داريد و همچنين از زيان رساندن بى‌خردان به سپاهيان و تعرض به ايشان در مواردى كه براى آنها استثنا كرده‌ايم بگيريد (در مواردى كه نياز شديد دارند و مردم موظفند نياز آنها را برطرف سازند)»؛

(فَنَكِّلُوا [١] مَنْ تَنَاوَلَ مِنْهُمْ شَيْئاً ظُلْماً عَنْ ظُلْمِهِمْ، وَكُفُّوا أَيْدِيَ سُفَهَائِكُمْ عَنْ‌

مُضَارَّتِهِمْ، وَالتَّعَرُّضِ لَهُمْ فِيمَا اسْتَثْنَيْنَاهُ مِنْهُمْ)

. روشن است در اين گونه موارد ممكن است تخلّفاتى از طرفين صورت گيرد؛ گاه بعضى از سپاهيان بعضى از اموال مردم يا اشياى گران قيمت را به ظلم از آنها بگيرند و گاه ممكن است افراد نادان حتى از دادن مواد غذايى ضرورى به آنها خوددارى كرده و درگير شوند. هر يك از اين دو عمل ممكن است اسباب شورش در محل گردد. امام به حاكمان هر محل دستور مى‌دهد از اين دو كار جلوگيرى كنند.

از آنجا كه ممكن است ستم‌هايى واقع شود و حاكمان نتوانند از آن پيشگيرى كنند براى اينكه منجر به شورش و درگيرى ميان سپاه و مردم نشود، در ادامه اين سخن مى‌افزايد: «و من خود پشت سر سپاه (يا در ميان سپاه) در حركتم؛ شكايات خود را پيش من آوريد و آنجا كه ستمى از سوى سپاه به شما مى‌رسد و در آنچه شما جز به كمك خدا و من قادر بر دفع آن نيستيد به من مراجعه كنيد

[١]. «نَكِّلوا» از ريشه «تنكيل» به معناى مجازات كردن و گاه به معناى منع نمودن آمده است. از آنجا كه‌مجازات سبب منع از انجام كارى مى‌شود ممكن است هر دو به يك معنا باز گردد و در اصل از ريشه «نَكْل» بر وزن «اكل» به معناى لجام حيوان گرفته شده و ارتباطش با معانى بالا روشن است. به هر حال در جمله بالا مناسب همان معناى منع كردن است‌