پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٢ - شرح و تفسير راه رستگارى

در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«السُّوقُ دارُ سَهْوٍ وَغَفْلَةٍ فَمَنْ سَبَّحَ فيها تَسْبيحَةً كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِها ألْفَ ألْفَ حَسَنَةٍ؛

بازار محل سهو و غفلت است كسى كه آنجا به ياد خدا باشد و تسبيحى بگويد خداوند هزار هزار حسنه براى او خواهد نوشت». [١]

در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم «...

وَشَرَّ بِقَاعِ الْأَرْضِ الْأَسْوَاقُ وَهُوَ مَيْدَانُ إِبْلِيسَ يَغْدُو بِرَايَتِهِ وَيَضَعُ كُرْسِيَّهُ وَيَبُثُّ ذُرِّيَّتَهُ؛

بدترين ميدان روى زمين بازارهاست كه ميدان ابليس است. صبحگاهان پرچم خود را در بازار مى‌آورد و كرسى خود را در آنجا مى‌نهد و فرزندانش را در تمام بازار متفرق مى‌سازد (تا مردم را فريب دهند و به معاملات ناروا بپردازند)». [٢]

البته اين احاديث بدان معنا نيست كه در بازار افراد با ايمان و متعهد و مقيد به حلال و حرام وجود ندارد، زيرا قشر مهمى از بازاريان، افرادى متعهداند، بلكه هشدارى است به اينكه در بازار لغزشگاه‌ها فراوان است؛ لغزشگاه‌هايى كه در جاهاى ديگر كمتر يافت مى‌شود، بنابراين همه مسلمانان بايد مراقب آن باشند.

اضافه بر اين در اطراف بازار نيز گاه مراكزى براى افراد بى‌بند و بار و آلوده ديده مى‌شود كه مشكلات را افزون مى‌كند.

آن‌گاه امام در بيست و پنجمين اندرز او را به نكته مهم ديگرى توجّه مى‌دهد، مى‌فرمايد: «بيشتر به افراد پايين‌تر از خود نگاه كن، زيرا اين كار درهاى شكر را بر روى تو مى‌گشايد»؛

(وَأَكْثِرْ أَنْ تَنْظُرَ إِلَى مَنْ فُضِّلْتَ عَلَيْهِ، فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ أَبْوَابِ الشُّكْرِ)

. بديهى است هنگامى كه انسان به زيردست خود نگاه كند و فزونى نعمت‌هاى الهى را بر خود بنگرد، از فضل و رحمت الهى بيشتر خشنود مى‌شود و زبانش به‌

[١]. كنزالعمال، ح ٩٣٣٠

[٢]. بحارالانوار، ج ٨١، ص ١١، ح ٨٧