پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٨ - نكته احتكار در شريعت اسلامى

دانسته‌اند ناظر به ذخيره كردن اجناسى هستند كه در شرايط خاص سبب ضرر و زيانى به مردم نمى‌شود، بلكه قيمت‌ها كمى ترقى مى‌كند.

از جمله شواهدى كه نشان مى‌دهد احتكار به معناى بالا حرام است اينكه فقها اتفاق نظر دارند امام المسلمين (حكومت اسلامى) حق دارد محتكر را به فروش مجبور كند كه اگر احتكار مكروه باشد اجبار بر بيع معنا ندارد. اين اجبار نشان مى‌دهد احتكارِ حرام ناظر به مواردى است كه اگر محتكر مجبور به فروش نشود مردم در تنگناى شديد براى به‌دست آوردن نيازهايشان گرفتار مى‌شوند

جالب اينكه مرحوم شيخ در مبسوط (بنا به نقل شهيد ثانى در كتاب‌ مسالك‌) در كتاب الاطعمة مى‌گويد: «هرگاه صاحب طعام (در موارد اضطرار مردم) از بذل طعام خوددارى كند مگر به زيادتر از قيمت اگر شخص مضطر قادر باشد با او مى‌جنگد اگر مضطر كشته شود مظلوم است و ديه او بايد پرداخت شود و اگر مالك طعام كشته شود خون او هدر است و اگر قادر به جنگيدن با او نباشد يا قادر باشد و نخواهد كار به خون‌ريزى برسد مى‌تواند از طريق حيله با او وارد شود و طعام را به قيمتى كه او مى‌گويد (هرچند بسيار زياد) بدون قصد جدى خريدارى كند ولى بعداً تنها قيمة المثل را بپردازد». [١]

[١]. مسالك، ج ١٢، ص ١٢١