پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٠ - شرح و تفسير

آن معدن پرورش يافته و علم و تقواى لازم را از آنجا كسب كرده‌اند.

آن‌گاه امام در ادامه اين سخن خطاب به معاويه مى‌فرمايد: «چقدر گفتار و كردارت از هم دور است!»؛

(فَمَا أَبْعَدَ قَوْلَكَ مِنْ فِعْلِكَ!!)

. اشاره به اينكه تو از يك سو ادعاى خونخواهى عثمان مى‌كنى و از سوى ديگر بر امام و پيشواى خود كه قاطبه مردم با او بيعت كرده‌اند به مبارزه برمى‌خيزى در حالى كه مشروعيت ظاهرى امام و پيشواى تو از مشروعيت ظاهرى خلافت عثمان بسيار روشن‌تر است. معلوم نيست تو با خليفه مسلمانان موافقى يا مخالف.

اين احتمال نيز در تفسير اين جمله وجود دارد كه منظور از تضاد قول و فعل معاويه اين است كه از يك سو مى‌خواهد حمايت از خليفه (عثمان) كند و خود را جانشين او بداند و از سوى ديگر آشكارا اعمالى بر خلاف شرع انجام مى‌دهد مانند پوشيدن لباس ابريشمى و نوشيدن شراب و ريختن خون بى‌گناهان.

سپس مى‌فرمايد: «چقدر تو با عموها و دايى‌هاى (بت‌پرستت) شباهت نزديك دارى همان‌ها كه شقاوت و تمناى باطل وادارشان ساخت كه (آيين) محمد صلى الله عليه و آله را انكار كنند و همان‌گونه كه مى‌دانى (با او ستيزه كرده‌اند تا) به خاك و خون غلطيدند و در برابر شمشيرهايى كه ميدان نبرد هرگز از آن خالى نبوده و سستى در آن راه نمى‌يافته است نتوانستند در مقابل بلاى بزرگ از خود دفاع كنند و يا از حريم خود حمايت نمايند»؛

(وَقَرِيبٌ مَا أَشْبَهْتَ مِنْ أَعْمَامٍ وَأَخْوَالٍ! حَمَلَتْهُمُ الشَّقَاوَةُ، وَتَمَنِّي الْبَاطِلِ، عَلَى الْجُحُودِ بِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله فَصُرِعُوا مَصَارِعَهُمْ‌ [١]

حَيْثُ عَلِمْتَ، لَمْ‌يَدْفَعُوا عَظِيماً، وَلَمْ يَمْنَعُوا حَرِيماً، بِوَقْعِ سُيُوفٍ مَا خَلَا مِنْهَا الْوَغَى‌ [٢]،

[١]. «مَصارِع» از ريشه «صَرْع» بر وزن «فرع» به معناى به زمين افكندن است و «مَصارِعْ» جمع «مَصْرَع» به‌محلى كه شخصى بر زمين مى‌افتد و يا به قتلگاه شهيدان گفته مى‌شود

[٢]. «الوَغى‌» به معناى سر و صدايى است كه از جنگجويان در ميدان جنگ ظاهر مى‌شود و به صداى گروه‌زنبوران نيز «وَغى‌» گفته مى‌شود و گاه به صورت كنايه از جنگ يا ميدان نبرد استعمال مى‌گردد و در عبارت بالا همين معنا اراده شده است‌