پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٥ - شرح و تفسير منشيان و كارگزاران

ولى دستور بعد كه مربوط به كتّاب است با توجّه به اينكه پيش از اين نيز در اين فراز از عهدنامه سخن از كتّاب در ميان بوده قرينه مى‌شود كه اين جمله نيز ناظر به كاتبان باشد، هرچند ملاكِ آن ديگران را شامل شود.

بعضى معتقدند تقسيم كار حكومت به اين صورت كه اميرمؤمنان على عليه السلام در اين عهدنامه به آن اشاره كرده از امورى است كه در قرن‌هاى اخير پيدا شده و در گذشته به اين صورت وجود نداشت؛ ولى همان‌گونه كه ملاحظه مى‌كنيد امام آنچه را در اين زمينه لازم بوده با ظرافت خاصى بيان فرموده است.

در دومين دستور به اين نكته اشاره مى‌فرمايد كه تعيين مسئول براى هر كار، سلب مسئوليت از تو نمى‌كند؛ تو نيز با آنها مسئوليت مشترك دارى. مى‌فرمايد:

«و (بايد بدانى) هر عيبى در منشيان مخصوص تو يافت شود كه تو از آن بى‌خبر بمانى مسئول خواهى بود»؛

(وَمَهْمَا كَانَ فِي كُتَّابِكَ مِنْ عَيْبٍ فَتَغَابَيْتَ‌ [١] عَنْهُ‌

أُلْزِمْتَه)

. اين همان چيزى است كه از آن به مسئوليت مشترك تعبير مى‌شود و اشاره به آن است كه تعيين مسئول براى هر كار سلب مسئوليت از مقامى بالاتر نمى‌كند، چرا كه او بايد در عين تقسيم كار و مديريت‌ها، بر وضع مديران خود نظارت مستمر داشته باشد همان‌گونه كه در دنياى امروز نيز چنين است كه اگر مديرى در فلان وزارتخانه دست به كار خلافى زد وزير را احضار مى‌كنند و از او بازخواست مى‌نمايند و به اين ترتيب درباره كارهاى مهم نظارت مضاعف صورت مى‌گيرد و سبب استحكام برنامه‌هاى اجرايى حكومت خواهد شد.

[١]. «تَغابَيْتَ» از ريشه «تَغابى» همان‌گونه كه پيش از اين هم اشاره شد به معناى تغافل از ريشه «غَباوة» به‌معناى جهل و بى‌خبرى گرفته شده است گويا كسى كه خود را به فراموشى و تغافل مى‌زند درباره آن امر جاهل و بى‌خبر است‌