پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤ - شرح و تفسير منشيان و كارگزاران

خود انتخاب نكنى اين دليل بر آن است كه حق اين امانت الهى (زمامدارى) و خيرخواهى رعايا را انجام داده‌اى.

سپس امام عليه السلام در پايان اين فقره از عهدنامه به دو موضوع مهم ديگر درباره منشيان مخصوص و دبيران اشاره مى‌كند كه نخستين آنها درباره لزوم تقسيم كار در ميان آنهاست. مى‌فرمايد: «براى هر بخشى از كارهايت رئيس و سرپرستى از ميان آنها انتخاب كن؛ كسى كه كار مهم او را مغلوب و درمانده نسازد و كثرت كارها پريشانش نكند»؛

(وَاجْعَلْ لِرَأْسِ كُلِّ أَمْرٍ مِنْ أُمُورِكَ رَأْساً مِنْهُمْ، لَايَقْهَرُهُ كَبِيرُهَا وَلَا يَتَشَتَّتُ عَلَيْهِ كَثِيرُهَا)

. اشاره به اينكه تقسيم كار بايد به صورتى انجام گيرد كه مسئوليت هر يك از آنان روشن شود؛ مثلًا بخشى از نامه‌ها مربوط به پيمان‌هاى صلح، قراردادها اعم از قراردادهاى مربوط به خارج و قراردادهاى داخلى درباره زمين‌هاى كشاورزى و مانند آن است كه بايد مسئول معينى داشته باشد. بخش ديگرى نامه‌هاى محرمانه است كه احتياج به مديريت خاصى دارد و بخشى مربوط به نامه‌هاى فرمانداران و استانداران و امثال آنها و قسمتى مربوط به تظلم‌هاى مردم مظلوم و ستمديده است. هر يك از اينها بايد مسئول خاصى داشته باشد؛ مسئولانى كه داراى اين دو صفت باشند؛ نه از كارهاى بزرگ بهراسند و نه كثرت كار آنها را پريشان و درمانده كند.

بعضى از شارحان نهج‌البلاغه اين دستور را تنها ناظر به دبيران و منشيان مخصوص ندانسته‌اند، بلكه به تمام كارهاى مملكتى اشاره مى‌دانند. مفهوم آن اين است كه بخشى از كارها بايد به دست وزيرى سپرده شود و وزارت‌خانه او ناظر به امور معينى باشد بى‌آنكه تداخلى در كارها رخ دهد و يا كارى بدون سرپرست و مسئول باقى بماند. [١]

[١]. شرح نهج‌البلاغه علّامه خويى، ج ٤، ص ٩٢