پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٩ - شرح و تفسير يك رشته اندرزهاى مهم

أَنْهاكُمْ عَنْهُ»؛ من هرگز نمى‌خواهم چيزى كه شما را از آن باز مى‌دارم خودم مرتكب شوم». [١]

در آغاز سوره مطففين مى‌فرمايد: « «وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ* الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ* وَإِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ»؛ واى بر كم‌فروشان آنان كه وقتى براى خود چيزى از مردم با پيمانه مى‌گيرند (حق خود را) به‌طور كامل دريافت مى‌دارند؛ ولى هنگامى كه براى ديگران پيمانه يا وزن مى‌كنند كم مى‌گذارند». [٢]

حضرت در توصيه دوم او را به هماهنگى ظاهر و باطن امر مى‌كند و از اعمالى كه مخفيانه انجام مى‌دهد كه اگر آشكار شود خجل مى‌شود برحذر مى‌دارد.

عجيب است كه انسان از مردم كوچه و بازار خجالت بكشد؛ ولى از خدايى كه «عالم الخفية والاسرار» است شرم نداشته باشد و اين نشانه ضعف ايمان است و عدم توجّه به اين حقيقت است كه همه جاى عالم محضر خداست.

در توصيه سوم او را از اعمال خلافى پرهيز مى‌دهد كه نشانه‌اش اين است كه اگر از او سؤال كنند كه تو چنين عملى را انجام دادى اگر بتواند آن را انكار مى‌كند و اگر نتواند به عذرخواهى مى‌پردازد.

به يقين هركس از اين سه كار بپرهيزد خوشبخت و سعادتمند و اهل نجات است؛ ولى متأسّفانه رهروان اين راه زياد نيستند.

آن‌گاه در نهمين، دهمين و يازدهمين توصيه، حارث همدانى را از سه چيز نهى مى‌كند: نخست مى‌فرمايد: « (هرگز) عِرض و آبروى خود را هدف تيرهاى سخنان مردم قرار مده»؛

(وَلَا تَجْعَلْ عِرْضَكَ‌ [٣] غَرَضاً [٤] لِنِبَالِ‌ [٥] الْقَوْلِ)

.______________________________

(١). هود، آيه ٨٨

(٢). مطففين، آيه ١-/ ٣

(٣). «عِرْض» به معناى آبرو، حيثيت، شخصيت، ناموس و شرف آمده است. شايد به اين اعتبار كه اينها امورى است كه عارض مى‌گردد و ممكن است در معرض زوال قرار گيرد

(٤). «غَرَض» به معناى هدفى است كه به سوى آن تير انداخته مى‌شود

(٥). «نِبال» جمع «نبل» بر وزن «طبل» به معناى تير است‌