پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٨ - شرح و تفسير ماجراى صفين در چند جمله

رسانيم)»؛

(فَقُلْنَا: تَعَالَوْا نُدَاوِمَا لَايُدْرَكُ الْيَوْمَ بِإِطْفَاءِ النَّائِرَةِ [١]، وَتَسْكِينِ الْعَامَّةِ

حَتَّى يَشْتَدَّ الْأَمْرُ وَيَسْتَجْمِعَ، فَنَقْوَى عَلَى وَضْعِ الْحَقِّ مَوَاضِعَهُ)

. اين يك سخن كلامى بسيار منطقى و منصفانه است و مضمون آن اين است كه به هنگام اختلاف و درگيرى مسلمانان با يكديگر، احقاق حقوق ناممكن است. شما (معاويه و شاميان) از يك‌سو بيعت مرا نپذيرفتيد و شكاف در صفوف مسلمانان ايجاد كرديد، از سوى ديگر از من مى‌خواهيد قاتلان عثمان را مجازات كنم. اگر حكومت من را مى‌پذيريد چرا در آن داخل نمى‌شويد و اگر قبول نداريد چگونه چنين كارى را از من انتظار داريد؟

اضافه بر اين، مسأله‌اى مثل مجازات قاتلان عثمان كه در واقع طيف وسيع و گسترده‌اى بودند در صورتى امكان پذير است كه حكومت اسلامى كاملًا مقتدر و نيرومند باشد و اين كار در حالى كه در برابر ما اسلحه كشيده‌ايد و آماده پيكار هستيد امكان ندارد.

مسأله شورش بر ضد عثمان و قتل او بر خلاف آنچه بعضى مى‌پندارند مسأله‌اى بسيار ريشه‌دار بود و جمعى از صحابه و گروه‌هاى محروم اجتماع با تمام قدرت در آن شركت داشتند.

شاهد اين سخن مطلبى است كه «دينورى» در اخبارالطوال‌ نقل كرده است كه معاويه نامه‌اى شيطنت آميز براى تشويق مردم به جنگ صفين نوشت و آن را با ابومسلم خولانى كه به اصطلاح از عابدان اهل شام بود به امام فرستاد. مضمون نامه اين بود كه اگر قاتلان عثمان را به ما بسپارى و آنها را به قتل برسانيم حتماً با تو بيعت مى‌كنيم در غير اين صورت نزد ما چيزى جز شمشير نخواهى داشت و به خدا سوگند قاتلان عثمان را در دريا و صحرا تعقيب مى‌كنيم تا آنها را به قتل‌

[١]. «نائِرَة» از ريشه «نور» بر وزن «فور» به معناى كينه و عداوت است و گاه به شعله‌اى كه ناشى از كينه‌و عداوت است نيز اطلاق مى‌شود