پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١١ - شرح و تفسير بايد به همه با يك چشم نگاه كنى

موجب حسرت (و ندامت) او در قيامت خواهد شد»؛

(لَمْ يَفْرُغْ صَاحِبُهَا فِيهَا قَطُّ سَاعَةً إِلَّا كَانَتْ فَرْغَتُهُ‌ [١] عَلَيْهِ حَسْرَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ)

. بر اين پايه انسان مى‌فهمد ساعات و دقايق در دنيا چه اندازه قابل بهره‌گيرى بود. اگر خدا را ياد مى‌كرد، استغفارى بر زبانش جارى مى‌شد، كمكى به دردمندى مى‌نمود آثار عظيمش را در آن روز مى‌ديد. به همين دليل يكى از نام‌هاى روز قيامت «يوم الحسرة» است و قرآن مجيد در آيات مختلف به اين معنا اشاره كرده است از جمله در آيه ٣٩ سوره مريم مى‌فرمايد: « «وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ في‌ غَفْلَةٍ وَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ»؛ آنان را از روى حسرت (روز رستاخيز كه براى همه مايه تأسف است) بترسان در آن هنگام كه همه چيز پايان مى‌يابد و آنها در غفلت‌اند و ايمان نمى‌آوردند».

در روايتى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم كه فرمود:

«إنَّ اللَّهَ يُبْغِضُ الصَّحِيحَ الْفارِغَ لا في شُغْلِ الدُّنْيا وَلا في شُغْلِ الْآخِرَةِ؛

خداوند انسان سالمى كه نه كارى براى دنيا و نه عملى براى آخرت انجام مى‌دهد را مبغوض مى‌دارد». [٢]

سپس در دومين موعظه مى‌فرمايد: «و بدان هيچ چيز تو را هرگز از حق بى‌نياز نمى‌سازد»؛

(وَأَنَّهُ لَنْ يُغْنِيَكَ عَنِ الْحَقِّ شَيْ‌ءٌ أَبَداً)

. اشاره به اينكه همه كارهايت بايد بر محور حق بگردد كه پيروزى در دنيا و نجات در آخرت در پرتوى طرفدارى از حق حاصل مى‌شود. حتى اگر حق به زيان انسان باشد، نفع نهايى او در آن است كه از آن حق پيروى كند؛ باطل، سرابى بيش نيست و يا همچون حبابى است بر روى آب و كف‌هايى كه جوش و خروشى دارند و سپس نابود مى‌شوند.

سپس در بيان سومين و چهارمين اندرز، انگشت روى دو مصداق از مصاديق‌

[١]. «فَرْغَتُهُ» اسم مرة از ريشه «فراغ» است؛ يعنى يك بار بيكار بودن و اشاره به اين است كه يك لحظه بيكار شدن و به ياد آخرت نبودن در دنيا سبب حسرت روز قيامت است‌

[٢]. شرح نهج‌البلاغه ابن ابى‌الحديد، ج ١٧، ص ١٤٦