پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٠ - شرح و تفسير يك رشته اندرزهاى مهم

سپس مى‌افزايد: «و تمام آنچه را (از اين و آن) مى‌شنوى براى مردم بازگو مكن، زيرا اين كار براى آلودگى تو به دروغ كافى است»؛

(وَلَا تُحَدِّثِ النَّاسَ بِكُلِّ مَا سَمِعْتَ بِهِ، فَكَفَى بِذَلِكَ كَذِباً)

. در خطبه ١٤١ خوانديم كه امام عليه السلام مى‌فرمايد:

«أَمَا إِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَ الْحَقِّ وَالْبَاطِلِ إِلَّا أَرْبَعُ أَصَابِعَ؛

بدانيد ميان حق و باطل تنها به اندازه چهار انگشت فاصله است».

كسى از آن حضرت پرسيد: معناى اين سخن چيست؟ آن حضرت چهار انگشت خود را جمع كرد و در ميان چشم و گوشش گذاشت سپس فرمود:

«الْبَاطِلُ أَنْ تَقُولَ سَمِعْتُ وَالْحَقُّ أَنْ تَقُولَ رَأَيْتُ؛

باطل آن است كه بگويى شنيدم و حق آن است كه بگويى ديدم».

اين سخن به قدرى مشهور است كه به شكل ضرب المثلى در آمده و در فارسى هم گفته مى‌شود ميان حق و باطل چهار انگشت است.

سرانجام مى‌فرمايد: «و (نيز) تمام آنچه را مردم براى تو نقل مى‌كنند تكذيب مكن، زيرا اين كار براى نادانى تو كفايت مى‌كند»؛

(وَلَا تَرُدَّ عَلَى النَّاسِ كُلَّ مَا حَدَّثُوكَ بِهِ، فَكَفَى بِذَلِكَ جَهْلًا)

. امام عليه السلام در نخستين مرحله بر اين معنا تأكيد دارد كه انسان خود را از مواضع تهمت دور سازد و از اعمال و رفتار و گفتارى كه موجب سوء ظن مردم مى‌شود و آنها را به غيبت و تهمت وا مى‌دارد بپرهيزد.

در حديث معروفى كه در سنن ابوداود از امام سجاد عليه السلام نقل شده مى‌خوانيم:

صفيه (همسر پيامبر) مى‌گويد: پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در مسجد معتكف بود. من شب هنگام به زيارت آن حضرت رفتم. مدتى با او سخن گفتم سپس برخاستم كه بازگردم او نيز با من آمد. در اين هنگام دو نفر از مردان انصار از كنار ما عبور كردند. هنگامى كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله را ديدند بر سرعت خود افزودند. پيغمبر فرمود: آرام‌تر برويد اين زن، صفيه (همسر من) است. آن دو نفر گفتند: سبحان‌