پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٠ - ترجمه

لجاجت در امورى كه مبهم و مجهول است بپرهيز و (نيز) از سستى در انجام آن به هنگامى كه روشن شود برحذر باش. (آرى) هر امرى را در جاى خويش و هر كارى را به موقع خود انجام ده.

شرح و تفسير از اين صفات زشت بپرهيز

امام عليه السلام در اين بخش از عهدنامه به چندين مطلب مهم اشاره كرده و مالك را به آن توصيه مى‌كند.

نخست مى‌فرمايد: «از خودپسندى و تكيه بر نقاط قوت خويش و علاقه به مبالغه در ستايش (ستايش‌گويان) شديداً بپرهيز»؛

(وَإِيَّاكَ وَالْإِعْجَابَ بِنَفْسِكَ، وَالثِّقَةَ بِمَا يُعْجِبُكَ مِنْهَا، وَحُبَّ الْإِطْرَاءِ [١])

. امام عليه السلام انگشت روى سه نقطه ضعف از نقاط ضعف آدمى به خصوص زمامداران گذارده است: اوّل خودپسندى، دوم اعتماد بر نقاط قوت خويش و سوم علاقه به مدح و ثناى ثناگويان.

گرفتارى انسان در اين‌گونه موارد از آنجا نشأت مى‌گيرد كه حب ذات و علاقه به خويشتن سبب مى‌شود نقاط قوت خود را بزرگ ببيند و بر آنها تكيه كند و دوست دارد او را بستايند، بلكه گاه نقاط ضعف خويش را نقطه قوت مى‌شمرد و ثناى ثناگويان را مى‌طلبد كه اين خطرناك‌ترين حالات انسان است.

لذا در ادامه سخن به بيان دليل اين نهى شديد پرداخته مى‌فرمايد: «زيرا اين صفات از مطمئن‌ترين فرصت‌هاى شيطان است تا كارهاى نيك نيكوكاران را

[١]. «اطْراء» از ريشه «طراوة» به معناى تر و تازه بودن است و هنگامى كه به باب افعال مى‌رود معناى ثناخوانى و مدح كردن مى‌يابد. گويى كسى مى‌خواهد با مدح خود، شخصى را تر و تازه نگهدارد. و در بسيارى از موارد به ثنا خوانى بيش از حد و تملق آميز گفته مى‌شود و در عبارت بالا همين معنا اراده شده‌