پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣١ - ترجمه

محو و نابود كند»؛

(فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ أَوْثَقِ فُرَصِ الشَّيْطَانِ فِي نَفْسِهِ لِيَمْحَقَ‌ [١] مَا يَكُونُ‌

مِنْ إِحْسَانِ الْمُحْسِنِينَ)

. دليل آن روشن است، زيرا هنگامى كه انسان كارهاى خود را بزرگ بيند و طالب ثناخوانى و مداحى شود، قطعا گرفتار رياكارى خواهد شد و مى‌دانيم رياكارى اعمال انسان را بر باد مى‌دهد، زيرا خداوند جز عمل خالص را نمى‌پذيرد.

تعبير به «فى نَفْسِهِ» در واقع اشاره به شيطان است يعنى شيطان در نظر خود بهترين فرصت را براى نفوذ در انسان و نابود كردن اعمال او همين صفات سه گانه مى‌داند.

در روايات اسلامى نيز از اين صفات به شدت نهى شده است؛ در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم:

«قَالَ إِبْلِيسُ لَعَنَهُ اللَّهُ لِجُنُودِهِ إِذَا اسْتَمْكَنْتُ مِنِ ابْنِ آدَمَ فِي ثَلَاثٍ لَمْ أُبَالِ مَا عَمِلَ فَإِنَّهُ غَيْرُ مَقْبُولٍ مِنْهُ إِذَا اسْتَكْثَرَ عَمَلَهُ وَنَسِيَ ذَنْبَهُ وَدَخَلَهُ الْعُجْبُ؛

ابليس به لشكريان خود چنين مى‌گويد: اگر من در سه چيز بر انسان‌ها پيروز شوم، كار به اعمال آنها ندارم، زيرا اعمال آنها پذيرفته نيست. (نخست اينكه) عملش را بزرگ بشمرد و (ديگر اينكه) گناهش را فراموش كند و (سوم اينكه) عجب و خودپسندى در او نافذ گردد». [٢]

در روايات اسلامى نيز خودپسندى و عُجب، شديداً نكوهش شده است از جمله در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود:

«مَنْ أُعْجِبَ بِنَفْسِهِ هَلَكَ وَمَنْ أُعْجِبَ بِرَأْيِهِ هَلَكَ؛

هركس خود را بزرگ ببيند هلاك (و گمراه) مى‌شود و آن كس كه فكر و رأى خود را بزرگ ببيند هلاك و (گمراه) مى‌شود.

در ذيل اين حديث آمده است كه عيسى بن مريم مى‌گويد: بيماران را مداوا

[١]. «يَمْحَق» به معناى نقصان و كم شدن تدريجى و سرانجام نابود شدن است‌

[٢]. بحارالانوار، ج ٦٩، ص ٣١٥، ح ١٥