پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٩ - شرح و تفسير بسيار مراقب قشر محروم باش

اضافه بر اين خدمت كردن به گروه‌هايى كه پيش از اين اشاره شد به جهت خدماتى كه در مقابل انجام مى‌دهند آسان‌تر است؛ اما گروه نيازمندان بايد به آنها خدمت شود بى‌آنكه انتظار خدمتى از سوى آنها باشد و اين بر سنگينى كار مى‌افزايد.

افزون بر اينها بسيارى از محرومان بر اثر فشار زندگى عصبانى و ناراحتند و تعبيرات تند و خشن و ناگوارى بر زبان مى‌رانند كه تحمل آنها كار آسانى نيست. روى اين جهات سه گانه امام هشدار مى‌دهد كه اداى حق اين گروه بر زمامداران كار سنگينى است.

جمله‌

«وَالْحَقُّ كُلُّهُ ثَقِيلٌ»

اشاره به اين است كه اداى حقوق تنها در اين مورد سنگين نيست؛ در همه جا سنگين است، زيرا غالباً بر خلاف خواسته نفس است و انسان‌ها به طور طبيعى به هنگام مزاحمت حقوق با يكديگر جانب خويش را ترجيح مى‌دهند.

امام در ادامه اين سخن راه آسان شدن اين امر سخت و سنگين را در چند جمله كوتاه و پرمعنا بيان مى‌كند. مى‌فرمايد: «گاه خداوند تحمل حق را بر اقوامى سبك مى‌سازد؛ اقوامى كه طالب عاقبت نيك اند و خويش را به استقامت و شكيبايى عادت داده و به صدق وعده‌هاى الهى اطمينان دارند»؛

(وَقَدْ يُخَفِّفُهُ اللَّهُ عَلَى أَقْوَامٍ طَلَبُوا الْعَاقِبَةَ فَصَبَّرُوا أَنْفُسَهُمْ وَوَثِقُوا بِصِدْقِ مَوْعُودِ اللَّهِ لَهُمْ)

. جمله‌

«طَلَبُوا الْعَاقِبَةَ»

اشاره به افراد دورانديش، عاقبت‌نگر و طالب حسن عاقبت است. قرآن مجيد نيز مى‌فرمايد: « «وَالعاقِبَةُ لِلمتقين»؛ عاقبت نيك براى پرهيزكاران است». [١]

جمله‌

«صَبَّرُوا أَنْفُسَهُمْ»

اشاره به اين است كه خود را به استقامت و شكيبايى وادار مى‌كنند تا عادت و حالت آنها شود و جمله‌

«وَوَثِقُوا بِصِدْقِ مَوْعُودِ اللَّهِ لَهُمْ»

اشاره به ايمان قوى آنها به معاد و وعده‌هاى الهى در حق نيكوكاران است.

[١]. قصص، آيه ٨٣