پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٢ - شرح و تفسير بايد به همه با يك چشم نگاه كنى

حق گذارده و او را به حفظ آنها توصيه كرده، مى‌فرمايد: «از جمله حقوق (واجب) اين است كه خويشتن را (در برابر هواى نفس و انحراف از فرمان خدا) حفظ كنى و براى رسيدن به پاداش الهى با تمام توان در خدمت به رعيت بكوشى»؛

(وَمِنَ الْحَقِّ عَلَيْكَ حِفْظُ نَفْسِكَ، وَالِاحْتِسَابُ‌ [١] عَلَى الرَّعِيَّةِ

بِجُهْدِكَ)

. سپس به ذكر دليلى براى اين موضوع پرداخته مى‌فرمايد: «آنچه در اين راه از منافع (معنوى) عايد تو مى‌شود از مشكلات و ناراحتى‌هايى كه دامنگير تو مى‌گردد (به مراتب) بيشتر است. والسلام»؛

(فَإِنَّ الَّذِي يَصِلُ إِلَيْكَ مِنْ ذَلِكَ أَفْضَلُ مِنَ الَّذِي يَصِلُ بِكَ، وَالسَّلَامُ)

. مفسّران نهج‌البلاغه در تفسير جمله اخير دو نظر متفاوت داده‌اند: يكى همان‌گونه كه در بالا گفته شد منظور امام اين است: زحماتى را كه در راه خدمت به مردم منطقه‌ات متحمل مى‌شوى، در مقابل پاداش‌هاى پروردگار بسيار ناچيز است.

دوم اينكه آنچه از پاداش‌هاى الهى (در دنيا و آخرت) به تو مى‌رسد از خدماتى كه به مردم مى‌كنى برتر و بالاتر است.

ولى با توجّه به جمله «يَصِلُ بِكَ؛ به تو مى‌رسد» كه اشاره به حوادث و مشكلاتى است كه دامنگير انسان مى‌شود، تفسير اوّل صحيح‌تر به نظر مى‌رسد.

در هر حال، امام اين نامه را با اجراى عدل و خدمت به مردم آغاز كرده و با خدمت به مردم پايان مى‌دهد و اين دليل روشنى است بر اينكه حكومت‌هاى اسلامى بايد صد در صد مردمى باشند و منافع توده‌هاى رعيت را بعد از جلب رضاى الهى از هر چيز برتر بشمرند.

[١]. «الاحتساب» به معناى طلب پاداش از خداوند در مقابل انجام كارى است و بعضى «احتساب» را در اينجابه معناى مراقبت نسبت به رعيت دانسته‌اند