مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ٥٨٦ - شرح حديث «حلال محمّد حلال إلى يوم القيامة»

مگر يكى و نمى‌بينى در خلق خداى رحمن اختلافى و تفاوتى.

بلى خلق، مطّلع بر منافع و مضارّ و صلاح و فساد خود نيستند و از اين جهت خداوند عالم- جَلَّ شأنُه- معلّمين فرستاد كه ايشان صلاح و فساد و مضارّ و منافع خلق را به ايشان تعليم كنند، پس چنانكه مى‌بينى كه مثلًا عسل، نافع مطلق از براى همه كس نيست و ضارّ از براى همه كس نيست و آب غوره، نافع از براى همه كس نيست و ضارّ از براى همه كس نيست، پس از براى ناخوشى صفراوى، مثلًا عسل ضارّ بود، حرام كرد و از براى ناخوشى بلغمى نافع بود، امر كرد و آب غوره از براى بلغمى، ضارّ بود، نهى كرد و از براى صفراوى نافع بود، فرمود و شراب مثلًا، از براى همه كس ضارّ بود؛ چرا كه ازاله عقل همه كس مى‌نمود، نهى از شراب فرمود.

و اين فقرات را از بابت مَثَل عرض كردم كه بدانى، بسا چيزى مستمرّاً مضرّ است، مستمرّاً نهى از آن فرموده و بسا آنكه چيزى در حالى مضرّ بوده، در همان حال نهى از آن فرموده و بسا چيزى مصلحت اهل عصرى در آن بوده، يا نبوده، از براى همان عصر امر و نهى فرموده و واجب هم نيست كه بندگان منافع و مضارّ را بدانند و راه مضرّت و منفعتِ چيزى را بفهمند، بلكه بايد به هر چيزى كه خداوند- جَلَّ شأنُه- امر فرموده عمل كنند، گرچه منفعت آن چيز را نفهمند و از هر چه نهى فرموده اجتناب كنند، اگرچه راه مضرّتِ آن را ندانند، و لكن مجملًا مى‌دانند كه به آنچه ايشان را امر فرموده، منفعت ايشان در آن بوده و از آنچه نهى فرموده، مضرّت ايشان در آن بوده و خود احتياجى در اين امر و نهى نداشته [است‌].

مجملًا چون اين مقدّمه را دانستى، پس بدان كه مثلًا عسل را حرام كرده از براى صفراوى، نه از براى بلغمى و آب غوره را مثلًا حرام كرده از براى بلغمى، نه صفراوى، پس حلال محمّد صلى الله عليه و آله كه عسل است از براى بلغمى، حلال است تا روز قيامت و حرام او كه عسل است از براى صفراوى، حرام است تا روز قيامت و حلال او كه آب غوره است از براى صفراوى، حلال است تا روز قيامت و حرام كه آب غوره‌