مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ٤٠٨ - شرح حديث «أنا اللَّه الّذي لا إله إلّاأنا »

ادّعاى او آن است كه هر فعلى و انفعالى كه هست از خداست و بنده را در آن، هيچ اختيارى نيست و مى‌گويند كه فرق در ميان دست صحيح و دست رعشه‌دار نيست و بطلان اين مذهب از بديهه حسّى معلوم است، بر هر عاقلى ثابت است و شبهه‌اى در اين نيست كه اگر حال بر اين منوال باشد، خداوند عالميان- جلّ ذكره- ظالم خواهد بود. أعاذنا اللَّه من هذا الاعتقاد. براى اينكه هرگاه كاردى را بدون اختيار آدمى در دست اين كس بر گلوى كسى زند و او را بكشد و بعد از آن به ازاء اين امر، بى اختيار آدمى را به جهنّم ببرد كه چرا فلان را من در دست تو بدون اختيار تو كشتم و اين محض ظلم خواهد [بود] و بعد از آنكه خداوند عالميان- جلّ ذكره- ظالم باشد، عاجز نيز خواهد بود؛ براى اينكه ظلم را به غير عاجز نمى‌كند و ديگر اينكه لازم مى‌آيد كه كارهاى الهى- جلّ ذكره- بر وفق حكمت نباشد، براى آنكه آنچه خواهد از خير و شر در دست مردم جارى مى‌كند، ديگر پيغمبران را مبعوث كردن و بهشت و دوزخ آفريدن و ثواب و عقاب قرار دادن و كرام الكاتبين را بر بندگان گماشتن، عبث و بى فايده خواهد بود و بالاخره منجر به ظلم مى‌شود، نعوذ باللَّه، و اين رويه، چنانكه مذكور شد، موافق عقل در بطلان آن شبهه‌اى نيست و در قرآن مجيد، حضرت بارى تعالى‌ در چند جا اسنادِ افعال به عباد و رفع ظلم از جناب كبريايى خود مى‌نمايد. از جمله در سوره مباركه يونس، خطاب به حضرت پيغمبر- صلى الله عليه و آله- مى‌فرمايد:

«وَ مِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَ لَوْ كانُوا لا يَعْقِلُونَ* وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْظُرُ إِلَيْكَ أَ فَأَنْتَ تَهْدِي الْعُمْيَ وَ لَوْ كانُوا لا يُبْصِرُونَ* إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ»[١].

و بعضى ديگر از احاديث و اخبار و ادلّه در ابطال اين مذهب در طى تحقيق مذهب‌

[١]. يونس( ١٠): ٤٢- ٤٤.