مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ٥٥٧ - فصل اول معرفت و جهل

شرح حديث «ستّة أشياء ليس للعباد فيها صنع»

بسم اللَّه الرحمن الرحيم‌

والحمد للَّه‌ربّ العالمين، و صلواته‌[١] على خير خلقه محمّد و آله الطاهرين.

محمّد بن يعقوب كلينى رحمه الله روايت كرده است از محمّد بن أبى عبداللَّه، به اسنادى كه دارد از حضرت صادق عليه السلام، قال: «ستّة أشياء ليس للعباد فيها صنع: المعرفة، والجهل؛ والرضا، والغضب؛ والنوم، واليَقَظَة»[٢]؛ يعنى: شش چيز است كه بندگان مخلوق را در آن تأثيرى نيست و آن شش چيز عبارت است از: دانش و نادانى و خشنودى و خشمگينى و خواب و بيدارى.

[فصل اول: معرفت و جهل‌]

و بر اربابِ الباب پوشيده نماند كه معرفت ممكن است كه عبارت از فطرت‌[٣] و غريزتى باشد كه در انسان وديعه گذاشته شده و به آن غريزت و طبيعت از ساير[٤] حيوانات كه قابل تكليف نيستند مُمتازند و جهل عبارت از فقدان فطرت و خلقت باشد و ظاهر است كه وجدان اين فطرت و فقدانش به اختيار و تأثير مكلّف نيست، اگر حيوان خواهد كه آدم شود، نمى‌تواند و برعكس.

[١]. ب:« والصلاة والسلام» بدل« وصلواته».