مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ٥٨٩ - شرح حديث «حلال محمّد حلال إلى يوم القيامة»

رفتند، عرض كردم: يابنَ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله، دو نفر هر دو از اهل عراق از شيعيان شما آمدند كه سؤال كنند از شما از مسأله‌اى و جواب فرموديد به هر يك، خلاف آنچه جواب فرموديد به ديگر؟!

پس فرمود: «اى زراره، به درستى كه اينطور جواب دادن بهتر است از براى ما و بهتر باقى خواهد ماند از براى ما و شما و اگر اجتماع كرده بودند بر امر واحدى و اختلاف ما بين شما نبود، هر آئينه مردم تصديق مى‌كردند شما را در اينكه شما شيعيان ما هستيد و تابعان يكنفريد، از اين جهت بر يك امر جارى شده‌ايد و اگر چنين بود، كمتر بود از دوام ما و شما»[١].

تمام شد حديث شريف و بعضى عبارات را به جهت توضيح لفظ عربى عرض كردم و ترجمه لفظ به لفظ نشد.

و باز در همان كتاب، در همان باب، همان زراره از حضرت صادق عليه السلام روايت مى‌كند كه:

عرض كردم خدمت آن حضرت كه: اگر شيعيان خود را حكم كنيد كه رو به نيزه‌ها يا رو به آتش بروند مى‌روند و حال آنكه بيرون مى‌روند از نزد شما برخلاف يكديگر؟!

پس جواب فرمودند به من همان جوابى را كه پدر او به من داده بود[٢].

تمام شد حديث شريف.

و احاديث در اين باب بسيار است و همين قدر را كفايت مى‌كند إن شاء اللَّه.

و باز گمان مكن كه راه تقيّه يك راه است و تو مى‌توانى آن را بدانى، حاشا، بلكه راه‌هاى تقيّه بسيار است و هر راهى كه خوف و تلفى و هلاكتى در آن باشد، اگر چه خوف از خود تو و دوستان تو باشد، آن راه راه تقيّه است و لازم نكرده كه هميشه تقيّه از اعداى ظاهرى باشد.

[١]. الكافي، ج ١، ص ٦٥، ح ٥؛ علل الشرايع، ج ٢، ص ٣٩٥، ح ١٦؛ الاختصاص، ص ٣٢٩؛ بصائر الدرجات، ص ٣٨٣، ح ٢.