مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ٥٨٨ - شرح حديث «حلال محمّد حلال إلى يوم القيامة»

اختلاف روايات ذكر مى‌كند از سند خود، از محمّد بن مسلم، از حضرت صادق عليه السلام كه گفت:

عرض كردم به آن حضرت كه: چه مى‌شود حال مردمانى كه روايت مى‌كنند از فلان و از فلان كه متّهم نيستند به دروغ گفتن از رسول خدا صلى الله عليه و آله، پس مى‌آيد از شما خلاف آنچه آنها روايت كرده‌اند؟! فرمودند: «به درستى كه حديث نسخ مى‌شود، چنانكه قرآن نسخ مى‌شود»[١].

پس از اين حديث شريف معلوم شد كه ائمّه عليهم السلام برخلاف آنچه در زمان حضرت رسول صلى الله عليه و آله بود، فرمايش مى‌كردند و حال آنكه فرمايش ايشان همان فرمايش پيغمبر صلى الله عليه و آله است و هر دو حكم خداست، پس بدون تفاوت مثل اين است كه در زمان خود پيغمبر حكمى نسخ مى‌شد و حكمى ثابت مى‌شد و هر دو از جانب خدا بود و معلوم است كه اين نسخ، در زمان ائمّه عليهم السلام هم مى‌شد، چنانكه فرمودند: ينسخ الحديث كما ينسخ القرآن‌[٢].

و به طورى كه عرض شد، بسا آنكه حكمى هم عموماً نسخ نمى‌شد، و لكن از براى طايفه‌اى خاصّه، از راه تقيّه يا غير تقيّه از راه‌هاى صلاح و فساد، حكمى برداشته مى‌شد و همان حكم از براى طائفه ديگر برقرار بوده و از اين جهت، اختلاف در زمان شيعه در زمان ائمّه عليهم السلام بود، چنانكه در الكافي، در همان باب، به سند خود از راه زُرارة بن اعين روايت كرد كه:

سؤال كردم از حضرت باقر عليه السلام از مسأله‌اى پس جواب فرمودند، پس مردى ديگر آمد و سؤال كرد از همان مسأله، پس جواب فرمودند به خلاف جوابى كه به من فرموده بودند، پس مردى ديگر آمد و سؤال كرد از همان، پس جواب او را دادند به خلاف جوابى كه به من و به مرد اوّل داده بودند، پس چون آن دو نفر بيرون‌

[١]. الكافي، ج ١، ص ٦٤، ح ٢؛ وسائل الشيعة، ج ٢٧، ص ١٠٨، ح ٣٣٣٣٧؛ و ص ٢٠٨، ح ٣٣٦١٥؛ بحارالأنوار، ج ٢، ص ٢٢٨، ح ٩.